سیاست هاوکیش و داویش چیست؟ | تاثیر Hawkish و Dovish بر فارکس و نرخ بهره

در اقتصاد کلان و سیاست های بانک مرکزی اصطلاحات هاوکیش (Hawkish) و داویش (Dovish) برای توصیف دیدگاه سیاست گذاران پولی نسبت به تورم، نرخ بهره و رشد اقتصادی استفاده میشود و می توانند تاثیر مستقیمی بر ارزش ارزها در بازار فارکس داشته باشند.

سیاست هاوکیش برای زمانی ست که بانک مرکزی برای کنترل تورم نرخ بهره را افزایش می دهد و سیاست پولی انقباضی اتخاذ می نماید؛ بانک های مرکزی هاوکیش معمولاً اعتقاد دارند که تورم بالا خطر بزرگی برای اقتصاد است و باید حتی به قیمت کاهش رشد اقتصادی کنترل گردد.

ولی اصطلاح داویش به سیاست های پولی انبساطی اشاره دارد و این سیاست زمانی رخ میدهد که بانک مرکزی نرخ بهره را کاهش می دهد تا رشد اقتصادی و اشتغال افزایش پیدا کند؛ بانک های مرکزی داویش معمولاً بیشتر نگران رکود اقتصادی و بیکاری هستند و در برخی شرایط، تورم بالاتر را برای حمایت از رشد اقتصادی قابل تحمل تر میدانند.

در بازار فارکس تصمیمات بانک های مرکزی یکی از مهم ترین عوامل تعیین کننده روند قیمت ارزها محسوب می شود، به همین دلیل تحلیلگران بازارهای مالی و معامله گران معمولاً از این مفاهیم برای پیش بینی تصمیمات بانک های مرکزی مانند فدرال رزرو آمریکا استفاده می نمایند تا بتوانند جهت احتمالی بازار را بهتر پیش بینی کنند.

شایان توجه است که تصمیمات نرخ بهره بانک های مرکزی بزرگ مانند فدرال رزرو آمریکا (Fed)،بانک مرکزی اروپا (ECB) و بانک انگلستان (BoE) از مهم ترین رویدادهای تاثیرگذار در بازار فارکس محسوب میشوند.

سیاست هاوکیش (Hawkish) چیست؟

سیاست پولی هاوکیش (Hawkish) به عملکردی گفته می شود که تمرکز اصلی آن کنترل تورم از طریق افزایش نرخ بهره و محدود کردن نقدینگی در اقتصاد می باشد.

افرادی که دیدگاه هاوکیش دارند معتقدند تورم بالا تهدید جدی تری نسبت به کاهش سرعت رشد اقتصادی محسوب میشود. به همین خاطر از سیاست های سخت گیرانه پولی حمایت می نمایند (حتی اگر این اقدامات باعث کاهش وام گیری، افت سرمایه گذاری یا کند شدن رشد اقتصادی گردد).

افزایش نرخ بهره معمولاً باعث می گردد تا سرمایه گذاران به سمت دارایی های کم ریسک حرکت کنند و نتیجه این امر باعث میشود که بازار سهام تحت فشار قرار بگیرد ولی در مقابل باعث میگردد ارزش پول ملی تقویت شود و قیمت کالاهای وارداتی کاهش پیدا کند.

بعنوان مثال در سال 2022 فدرال رزرو آمریکا برای مقابله با تورم شدید، نرخ بهره را به شکل تهاجمی افزایش داد (زمانی که نرخ بهره 0.75 درصد افزایش یافت که بزرگ ترین افزایش از سال 1994 بوده است).

در تاریخ 21 سپتامبر سال 2022 در بیانیه فدرال رزرو آمده بود {1}:

کمیته به شدت متعهد به بازگرداندن تورم به هدف 2 درصدی است.

این لحن کاملاً هاوکیش (Hawkish) بود و بازار انتظار ادامه افزایش نرخ بهره را پیدا نمود.

که این بیانیه باعث گردید که در فارکس دلار آمریکا تقویت شد، جفت ارز EUR/USD سقوط نمود و معامله گران به خرید دلار روی آوردند.

سیاست داویش (Dovish) چیست؟

سیاست پولی داویش (Dovish) یا انبساطی بر حمایت از رشد اقتصادی و افزایش اشتغال تمرکز دارد و سیاست گذاران داویش معمولاً از پایین نگه داشتن نرخ بهره حمایت می نمایند تا شرکت ها و مصرف کنندگان راحت تر بتوانند وام دریافت کنند.

این عملکرد با هدف افزایش تقاضا، رشد تولید و رونق اقتصادی اجرا میگردد؛ گرچه ممکن است در بلند مدت ریسک افزایش تورم را به همراه داشته باشد.

نرخ بهره پایین معمولاً باعث میشود که سرمایه گذاران سرمایه خود را به سمت دارایی های پرریسک تر مانند بازار سهام منتقل نمایند که این موضوع می تواند باعث رشد بازارهای مالی گردد ولی در عین حال ارزش ارز کشور را نیز کاهش دهد.

بعنوان نمونه در دوران همه گیری کرونا، بانک مرکزی اروپا (ECB) برنامه عظیم خرید دارایی به ارزش 1.85 تریلیون یورو را اجرا کرد و نرخ بهره را پایین نگه داشت.

در بیانیه ECB که در ژوئن سال 2022 آمده بود {2}:

در چارچوب اختیارات خود،ECB  آماده است هر اقدامی که لازم باشد برای حفظ یورو انجام دهد. و باور کنید همین کافی خواهد بود

این پیام کاملاً سیاست داویش بود که باعث تضعیف یورو گردید و در بازار نیز فروش گسترده EUR، کاهش ارزش یورو و افزایش معاملات  Sell(فروش) روی EUR/USD را در پی داشت؛ چرا که همانطور که گفته شد، سیاست های داویش معمولاً باعث تضعیف ارز کشور می شوند (به دلیل نرخ بهره پایین جذابیت سرمایه گذاری را کاهش می دهد).

سیاست های هاوکیش و داویش می توانند نوسانات شدیدی در بازار ایجاد نمایند که این امر باعث میشود فرصت ها یا ریسک های بزرگی برای معامله گران ایجاد شود.

شایان ذکر است که معامله بر اساس نرخ بهره فقط به معنی بررسی افزایش یا کاهش نرخ نیست. معامله گران حرفه ای علاوه بر خودِ تصمیم، به مواردی همچون لحن بیانیه بانک مرکزی، چشم انداز اقتصادی، سیاست های پولی آینده و ابزارهای مکمل مانند QE (Quantitative Easing) و QT (Quantitative Tightening) نیز توجه می نمایند.

• تسهیل کمی (QE): این سیاست معمولاً زمانی مورد استفاده قرار میگیرد که بانک مرکزی برای تزریق پول به اقتصاد، اوراق قرضه و دارایی های مالی خریداری می نماید؛ این روش در نرخ بهره نزدیک صفر معمولاً استفاده میشود. بهتر است بدانید در فارکس اعلام QE معمولاً باعث کاهش ارزش ارز می شود و همچنین کاهش نرخ بهره در بلند مدت و افزایش تورم را در پیش خواهد داشت.
• انقباض کمی (QT): برعکس QE، در این روش بانک مرکزی دارایی های خود را می فروشد و نقدینگی را از بازار خارج می کند که باعث افزایش نرخ بهره بلند مدت و کند شدن رشد اقتصادی میشود. لازم به توضیح است که معمولاً اعلام QT برای ارز کشور سیگنال صعودی محسوب می گردد.

تفاوت هاوکیش و داویش در سیاست پولی

نقش بانک های مرکزی در بازار فارکس

وظیفه اصلی بانک های مرکزی در اغلب کشورهای توسعه یافته، حفظ ثبات اقتصادی و کنترل تورم می باشد. این نهادها تلاش می کنند تا تورم را در محدوده قابل کنترل نگه دارند، ارزش پول ملی را حفظ کنند، رشد اقتصادی را مدیریت نمایند و سطح اشتغال را بهبود دهند.

برای دستیابی به این اهداف بانک های مرکزی از ابزارهای مختلفی از جمله نرخ بهره، خرید و فروش اوراق دولتی، کنترل قدرت وام دهی بانک ها، تسهیل کمی (QE) و انقباض کمی (QT) استفاده می نمایند که در میان این ابزارها، نرخ بهره مهم ترین عامل تاثیرگذار بر بازار فارکس محسوب میگردد.

هاوک ها و داوها در بانک های مرکزی

در کمیته های سیاست گذاری بانک های مرکزی اعضا معمولاً بر اساس دیدگاه اقتصادی خود به دو گروه هاوک (انقباضی) و داو (انبساطی) تقسیم میشوند.

تحلیلگران بازار پیش از جلسات تعیین نرخ بهره تلاش می نمایند تا تشخیص دهند که اکثریت اعضا دیدگاه هاوکیش دارند یا داویش؛ چون این موضوع تاثیر مستقیمی بر بازار فارکس، سهام و اوراق قرضه میگذارد.

گاهاً برخی سیاست گذاران موضع ثابتی ندارند و بسته به شرایط اقتصادی تغییر دیدگاه می دهند (موضع میانه یا متغیر دارند) که به این افراد اصطلاحاً سیاستمدار خاکستری (Pigeon) گفته می شود.

آلن گرینسپن (رئیس سابق فدرال رزرو آمریکا) در ابتدای فعالیت خود به عنوان یک سیاست گذار هاوک شناخته میشد ولی در دهه 1990 دیدگاه های او به تدریج به سیاست های داویش نزدیک تر گردید.

بن برنانکی (رئیس پیشین فدرال رزرو آمریکا) نیز در دوره های مختلف بین سیاست های انقباضی و انبساطی تغییر موضع داد. بهتر است بدانید جروم پاول (رئیس فعلی فدرال رزرو آمریکا) در برخی دوره ها موضعی خنثی و در برخی مقاطع رویکرد هاوکیش داشته است.

چرا تصمیمات نرخ بهره در فارکس اهمیت دارند؟

نرخ بهره در واقع هزینه قرض گرفتن پول و میزان بازده سرمایه گذاری را مشخص می کند که به طور کلی:

• نرخ بهره بالاتر = ارز قوی تر
• نرخ بهره پایین تر = ارز ضعیف تر

چون سرمایه گذاران معمولاً سرمایه خود را به کشورهایی منتقل می کنند که سود بالاتری ارائه می دهند ولی نکته مهم اینجاست که بازار فقط به خودِ عدد نرخ بهره واکنش نشان نمی دهد؛ بلکه تفاوت بین انتظارات بازار و تصمیم واقعی اهمیت بیشتری دارد.

مثلاً ممکن است بانک مرکزی نرخ بهره را افزایش دهد ولی اگر بازار انتظار افزایش بیشتری داشته باشد، ارز آن کشور حتی تضعیف شود! برعکس این مورد هم وجود دارد، یعنی اگر بانک مرکزی نرخ بهره را ثابت نگه دارد ولی معامله گران انتظار کاهش نرخ را داشته باشند، ارز ممکن است تقویت گردد.

سیاست گذار ضد تورم (Inflation Hawk) چیست؟

هاوک ضد تورم (Inflation Hawk) به سیاست گذار یا عضو بانک مرکزی گفته می شود که اولویت اصلی او کنترل تورم از طریق افزایش نرخ بهره و اجرای سیاست های پولی سخت گیرانه می باشد (حتی اگر این تصمیم ها باعث کاهش رشد اقتصادی یا افزایش بیکاری شوند).

در اقتصاد کلان هاوک ها اعتقاد دارند تورم بالا در بلند مدت آسیب بیشتری نسبت به کاهش موقت رشد اقتصادی ایجاد می کند. به همین علت معمولاً از افزایش نرخ بهره، کاهش نقدینگی و محدود کردن وام دهی حمایت می کنند.

سیاست هاوکیش چه تاثیری بر فارکس، طلا و بازار سهام دارد؟

سیاست های هاوکیش معمولاً تاثیر مستقیمی بر بازارهای مالی دارند.

• تاثیر بر بازار سهام: افزایش نرخ بهره اغلب باعث افت بازار سهام می گردد؛ چون سرمایه گذاران به سمت دارایی های کم ریسک تر حرکت میکنند.
• تاثیر بر بازار فارکس: ارز کشوری که نرخ بهره بالاتری دارد معمولاً تقویت میشود، به این علت که سرمایه گذاران به دنبال سود بیشتر هستند.
• تاثیر بر طلا: سیاست های هاوکیش معمولاً فشار نزولی بر قیمت طلا وارد می نماید؛ به این خاطر که نرخ بهره بالا جذابیت دارایی های بدون سود مانند طلا را کاهش می دهد.

سیاست داویش چه تاثیری بر فارکس، طلا و بازار سهام دارد؟

سیاست های داویش می تواند تاثیر قابل توجهی بر بازارهای مالی مختلف داشته باشد.

• تاثیر بر بازار فارکس: سیاست های داویش معمولاً باعث تضعیف ارزش ارز کشور می گردند؛ چون کاهش نرخ بهره جذابیت سرمایه گذاری روی آن ارز را کاهش می دهد و سرمایه گذاران به دنبال بازارهایی با بازده بالاتر می روند.
• تاثیر بر بازار سهام: کاهش نرخ بهره معمولاً به نفع بازار سهام است؛ به این دلیل که هزینه تامین مالی شرکت ها کاهش پیدا مینماید، وام گیری آسان تر می شود و… به همین خاطر سیاست های داویش اغلب باعث رشد شاخص های بورسی می شوند.
• تاثیر بر بازار طلا: سیاست های داویش معمولاً از قیمت طلا حمایت می کنند. یعنی زمانی که نرخ بهره کاهش می یابد، جذابیت دارایی های بدون سود مانند طلا بیشتر می گردد (به ویژه اگر بازار انتظار افزایش تورم را داشته باشد).

جدول مقایسه مزایا و معایب سیاست های هاوکیش و داویش

لازم به توضیح است که این مطلب صرفاً با هدف اطلاع رسانی تهیه شده و توصیه سرمایه گذاری محسوب نمی شود. شرایط بازار ممکن است تغییر کند و عملکرد گذشته تضمینی برای نتایج آینده نیست. معاملات ابزارهای اهرمی مانند CFD با ریسک بالا همراه است و ممکن است منجر به زیان بیش از سرمایه اولیه شود.