تفاوت تریدرهای سودده و زیان ده چیست؟ | بررسی ویژگی ها، عادت ها و ذهنیت معامله گران موفق

خیلی ها تصور می کنند تفاوت میان یک تریدر سودده (موفق) و یک تریدر زیان ده (ناموفق) در نوع استراتژی معاملاتی، اندیکاتورها یا تحلیل های پیچیده آنها نهفته است ولی واقعیت این است که در بسیاری از موارد دو معامله گر می توانند از یک استراتژی کاملاً مشابه استفاده نمایند و نتایج کاملاً متفاوتی به دست بیاورند؛

درحالیکه یک تریدر به سود مستمر می رسد، دیگری به طور مداوم ضرر می کند که دلیل این تفاوت در طرز فکر، مدیریت ریسک، کنترل احساسات و نحوه اجرای معاملات این تریدرها باهم می باشد! بنابراین موفقیت در بازار فارکس بیش از آنکه به ابزارها و اندیکاتورها وابسته باشد، به رفتار و ذهنیت معامله گر بستگی دارد.

شایان بیان است که بدانید تمرکز صِرف بر پول می تواند یکی از مهم ترین دلایل شکست در معامله گری باشد! معامله گرانی که تنها به سود فکر می نمایند، معمولاً دیدگاه بلند مدت ندارند و تمام توجه خود را روی پیروزی در هر معامله متمرکز می کنند. این مدل طرز فکر میتواند باعث گردد احساساتی همچون ترس، طمع و اضطراب بر تصمیمات آن ها تاثیر بگذارد که اینها دقیقاً عواملی هستند که در نهایت به زیان های سنگین منجر می شود.

شاید از معامله گران حرفه ای این جمله معروف «در بازار اول باید سرمایه را حفظ کنید و سپس به سود معقول فکر کنید!» را شنیده باشید؛ این موضوع بسیار مهم است که شما ابتدا به حفظ سرمایه خود فکر کنید، چرا که این دیدگاه باعث می گردد خود و سرمایه تان را در معرض هر ریسکی قرار ندهید!

انتظارات واقع بینانه از سود در فارکس

معامله گران موفق درک درستی از سود در بازار دارند و می دانند که فارکس یک مسیر سریع برای ثروتمند شدن نیست و میزان سود احتمالی باید متناسب با سرمایه اولیه و میزان ریسک پذیری باشد. برعکس تریدرهای حرفه ای و موفق بسیاری از معامله گران تازه کار با انتظارات غیر واقعی وارد بازار می شوند و تصور تبدیل چند صد دلار به ده ها هزار دلار در مدت کوتاه را دارند که معمولاً این موضوع باعث افزایش ریسک، معاملات هیجانی و در نهایت از بین رفتن سرمایه می شود.

براساس تجربه شخصی من در این سالهایی که به ترید مشغول هستم، سود معقول در فارکس معمولاً برای تریدرهای کم ریسک تر 1 تا 2 درصد و برای تریدرهای ریسک پذیر 3 تا 4 درصد به صورت ماهانه می باشد! بنابراین یقین داشته باشید که سودهای نجومی (20%، 50% و 100% سود ماهانه و…) که در شبکه های اجتماعی و اساتید پکیج فروش مشاهده میکنید، در دنیای واقعی جایی ندارد.

باید خاطر نشان کنم که این اعداد معیار قطعی یا تضمینی نیستند و بسته به اندازه حساب، میزان ریسک، شرایط بازار، تجربه معامله گر، هزینه معاملات و پایبندی به پلن معاملاتی تغییر می نمایند. گزارش های نهادهای معتبری مانند ESMA، FCA و ASIC نیز نشان می دهد بخش بزرگی از تریدرهای خرد در معاملات اهرمی (مثل CFD) زیان می کنند؛ پس هر نوع هدف گذاری سود باید همراه با مدیریت ریسک و هشدار جدی درباره احتمال زیان مطرح گردد.

مدیریت ریسک مهم ترین مهارت یک معامله گر

مدیریت ریسک یکی از اصلی ترین عوامل موفقیت در تمام بازارهای مالی (علی الخصوص فارکس و کریپتو) محسوب می گردد. تریدرهای حرفه ای قبل از ورود به هر پوزیشن میزان ریسک قابل قبول خود را مشخص می نمایند و با مدیریت سرمایه تنها بخشی از سرمایه را در معرض خطر قرار می دهند.

معامله گران موفق در مدیریت ریسک با استفاده منظم از حد ضرر (Stop Loss)، تعیین حجم معامله متناسب با سرمایه، پذیرش ضررهای کوچک به عنوان بخشی طبیعی از معامله گری و همچنین پایبندی به قوانین مدیریت سرمایه در تمام شرایط بازار میتوانند خود را از تریدرهای زیان ده متمایز نمایند.

معمولاً معامله گران ناموفق معمولاً پس از چند برد یا باخت متوالی قوانین مدیریت ریسک و سرمایه خود را کنار می گذارند. این افراد ممکن است پس از یک سود بزرگ بیش از حد اعتماد به نفس پیدا نمایند یا پس از یک ضرر سنگین تلاش کنند که سرمایه از دست رفته را سریعاً جبران کنند؛ این به وضوح رفتاری ست که معمولاً به ضررهای بیشتر منجر می گردد.

عوامل مهم در موفقیت معامله گران فارکس

1. داشتن برنامه معاملاتی مشخص

بسیاری از معامله گران کوتاه مدت به دلیل نداشتن آموزش کافی و برنامه معاملاتی دقیق دچار ضرر می شوند. بهتر است بدانید که مشکل اصلی کوتاه مدت بودن معاملات نیست و معمولاً به دلیل نبود استراتژی معاملاتی مناسب، مدیریت سرمایه و نظم معاملاتی است که باعث می گردد تریدر موفق یا ناموفق باشد.

تریدر موفق قبل از ورود به بازار و معامله می داند که:

• چه زمانی وارد معامله شود
• چه زمانی از معامله خارج گردد
• چه مقدار ریسک کند
• در صورت ضرر چه واکنشی باید داشته باشد

همچنین یکی از اصول مهم معامله گری حرفه ای توجه به نسبت ریسک به ریوارد (Risk/Reward Ratio) می باشد. نسبت ریسک به ریوارد 1:2 برای بسیاری از تریدرها یک معیار با احتیاط و قابل دفاع می باشد ولی به تنهایی کافی نیست. هر استراتژی باید بر اساس ترکیب نسبت ریسک به ریوارد، وین ریت، هزینه معاملات، تعداد معاملات و میانگین سود و زیان ارزیابی گردد.

فرض کنید ریسک معامله شما 100 دلار و تارگت شما 200 دلار می باشد، در این صورت معامله شما دارای ریسک به ریوارد 1:2 است؛ با رعایت این نسبت ریسک به ریوارد یک معامله گر می تواند حتی با وین ریت 40 تا 50 درصد نیز در بلند مدت سودآور باشد.

بسیاری از معامله گران زیان ده معمولاً برعکس چیزی که گفته شد عمل می کنند و معمولاً سودهای کوچک می گیرند ولی اجازه می دهند معاملات زیان ده مدت زیادی باز بمانند که نتیجه این رفتار این می شود که چند ضرر بزرگ می تواند سود حاصل از تعداد زیادی معامله موفق را از بین ببرد.

2. واکنش منطقی به شرایط بازار

معامله گران ناموفق (زیان ده) بیشتر وقت خود را صرف پیش بینی قطعی آینده بازار می نمایند ولی معامله گران حرفه ای به جای تلاش برای کنترل بازار، روی واکنش درست به شرایط فعلی تمرکز دارند؛ چرا که به خوبی میدانند در بازارهای مالی هیچ تحلیلی قطعی نیست. بنابراین آنچه اهمیت دارد داشتن برنامه ای منطقی برای مواجهه با سناریوهای مختلف بازار می باشد.

برای اینکه چک لیست مناسبی برای قبل ورود به معاملات خود داشته باشید که بدانید باید چه پارامترهایی را قبل از ورود در شرایط مختلف بازار بررسی کنید روی «چک لیست معاملاتی» کلیک کنید و مقاله ی آن را مطالعه نمایید.

3. توجه به نسبت سود و زیان

معامله گران موفق فقط به سودهای خود نگاه نمی کنند و با دقت بالایی معاملات زیان ده را نیز بررسی می کنند؛ چرا که می دانند که حفظ سرمایه مهم تر از کسب سودهای مقطعی می باشد. برخی از معامله گران مبتدی تصور می نمایند که موفقیت یعنی هیچگاه ضرر نکنند! این باوری کاملاً اشتباه است چون حتی بهترین معامله گران جهان نیز معاملات زیان ده دارند، ولی تفاوت این افراد با سایرین در این است که آن ها ضررها را کوچک نگه می دارند و اجازه نمی دهند یک اشتباه به فاجعه مالی تبدیل گردد.

در کتاب The Great Metropolis نوشته جیمز گرانت (James Grant) در سال 1838 آمده که دیوید ریکاردو (David Ricardo) (اقتصاددان کلاسیک و معامله گر موفق انگلیسی) چنین می گوید {1}:

ضررهای خود را سریع ببندید و اجازه دهید سودها رشد کنند.

به دلیل اینکه حفظ سرمایه مهم تر از این است که معامله درست باشد، بنابراین پیش از هر معامله حتماً باید مشخص شود:

4. کنترل احساسات در معامله گری

معامله گری احساسی یکی از مهم ترین دلایل شکست در همه بازارهای مالی (از جمله فارکس) است. تصمیماتی که بر اساس ترس، طمع، عصبانیت یا امید گرفته می شوند در بیشتر مواقع منطقی نیستند. معامله گران حرفه ای و سودده احساسات خود را به خوبی می شناسد و اجازه نمی دهد که آن ها جایگزین تحلیل و برنامه معاملاتیشان شوند.

به طور کلی ترس و طمع دو عامل اصلی شکست معامله گران زیان ده در بازارهای مالی هستند. این احساسات معمولاً بدینگونه هستند که باعث می شوند معامله گران هنگام سود کردن زودتر از موعد از معامله خارج شوند، هنگام ضرر کردن معامله را بیش از حد نگه دارند، برای جبران ضرر وارد معاملات انتقامی گردند و به راحتی تحت تاثیر اخبار و هیجانات بازار قرار بگیرند.

5. پذیرش اشتباه و حفظ تمرکز

معامله گران زیان ده معمولاً می خواهند همیشه درست بگویند ولی معامله گران موفق می دانند که هدف اصلی درست بودن نیست و هدف سودآوری پایدار و کنترل ریسک می باشد.

لازم به بیان است که برای اینکه تریدری موفق باشید باید زندگی شخصی، هیجانات روزانه و فشارهای ذهنی را از تصمیمات معاملاتی خود جدا نمایید؛ چرا که خستگی ذهنی و استرس زیاد می تواند باعث گردد که کیفیت تحلیل و تصمیم گیری کاهش یابد.

صبر نیز یکی دیگر از مهم ترین ویژگی های معامله گران سودده (موفق) می باشد. صبر معمولاً در چند بخش خود را نشان می دهد:

• صبر برای یادگیری بازار: بسیاری از افراد قبل از کسب دانش کافی وارد بازار می شوند. در صورتیکه شناخت ساختار بازار، تحلیل تکنیکال، مدیریت سرمایه و روانشناسی معامله گری باید قبل از ورود سرمایه واقعی انجام گردد.
• صبر برای انتظار فرصت مناسب: شرایط بازار برای معامله همیشه مناسب نیست! معامله گران موفق منتظر می مانند تا بهترین فرصت های معاملاتی مطابق با استراتژی آن ها شکل بگیرد و سپس برای ورود به پوزیشن اقدام می کنند.
• صبر برای رسیدن معامله به هدف: بسیاری از تریدرهای ضررده معاملات خود را خیلی زود می بندند. مثلاً اگر هدف یک معامله رشد از 5 دلار به 8 دلار باشد، ممکن است معامله گر تحت تاثیر ترس در قیمت 6 دلار از معامله خارج شود و بخش زیادی از سود بالقوه را از دست بدهد.
• صبر برای رشد تدریجی سرمایه: بسیاری از زیان های معامله گران زیان ده از عجله برای کسب سود سریع می باشد. افزایش سریع سرمایه حساب (با کسب سود) مستلزم افزایش ریسک، حجم معاملاتی و عدم دقت به مدیریت سرمایه است که اینها در نهایت میتوانند تریدرها را به نابودی حساب سوق دهند.

6. اصلاح استراتژی به جای تغییر مداوم آن

بسیاری از تریدرها پس از چند ضرر سریعاً سراغ کتاب، دوره یا سیستم های معاملاتی جدید می روند که این کار معمولاً باعث سردرگمی بیشتر این افراد می شود. تریدرهای موفق ابتدا عملکرد خود را بررسی می نمایند و سپس نقاط ضعف را شناسایی می کنند و فقط در صورت نا کارآمد بودن واقعی سیستم معاملاتی آن را اصلاح یا تغییر می دهد.

در نظر داشته باشید که پیچیده ترین استراتژی ها لزوماً سودآورترین استراتژی ها نیستند! تریدرهای سودده معمولاً روی یک یا چند استراتژی محدود تمرکز می نمایند و استراتژی خود را به خوبی می شناسند، برای هر شرایط بازار برنامه دارند و دائماً بین روش های معاملاتی مختلف جا به جا نمی شوند که این موضوع در خصوص معامله گران زیان ده کاملاً برعکس می باشد و این افراد پس از هر ضرر به دنبال سیستم جدیدی می روند و هیچگاه فرصت کافی برای تسلط بر یک روش معاملاتی را پیدا نمی نمایند.

7. تقلید نکردن کورکورانه از معامله گران معروف

استفاده از تجربه معامله گران موفق می تواند مفید باشد ولی تقلید کامل از روش آن ها همیشه نتیجه بخش نیست؛ بارها دیده شده که تریدرها و معامله گرانی که لایو ترید انجام می دهند روزهایی در ضرر بوده اند و افرادی که به صورت کورکورانه از آنها پیروی میکردند و بدون رعایت مدیریت ریسک و سرمایه با آنها وارد معاملات شده اند، بجای سود کردن با ضررهای بسیار سنگینی مواجه شده اند.

هر معامله گر باید بر اساس شخصیت، میزان سرمایه، سطح ریسک پذیری و سبک زندگی خود، استراتژی معاملاتی مناسبی انتخاب نماید. جالب است بدانید که حتی اگر دو تریدر روی یک سیگنال یکسان وارد معامله شوند، امکان دارد که نتیجه یکسانی کسب نکنند. تفاوت در حجم معامله، مدیریت ریسک، نقطه خروج و نحوه مدیریت پوزیشن می تواند باعث گردد که یک معامله گر به سود مطلوبی برسد، درصورتیکه دیگری همان معامله را با ضرر به پایان برساند!

8. توجه به جریان سرمایه در بازار و جدی گرفتن معامله گری بدون فشار بیش از حد

حرکت قیمت ها در بازارهای مالی تا حد زیادی تحت تاثیر ورود و خروج سرمایه LP ها (ایجاد کننده های نقدینگی مثل بانک ها و موسسات و…) است. تریدرهای موفق فقط به نمودار قیمت نگاه نمی کنند و به شرایط کلی بازار، حجم معاملات، رفتار سرمایه گذاران و اخبار اقتصادی نیز دقت ویژه ای دارند؛ چون شناخت جریان پول می تواند به تصمیم گیری معامله گران بهتر کمک نماید.

معامله گری باید جدی گرفته شود ولی نباید به منبع دائمی اضطراب تبدیل گردد. فشار روانی بیش از حد می تواند باعث فرسودگی ذهنی و تصمیمات اشتباه شود و معامله گران موفق معمولاً از فرآیند تحلیل و یادگیری لذت می برند و همچنین در اجرای معاملات کاملاً منظم و حرفه ای عمل می نمایند.

تریدرهای موفق مسئولیت نتایج خود را می پذیرند و به دنبال اصلاح اشتباهات شخصی هستند ولی معامله گران ناموفق معمولاً دلایل شکست خود را به عوامل بیرونی همچون بروکر، اخبار، دستکاری بازار و شرایط اقتصادی نسبت می دهند.

مقایسه مدیریت ریسک در معامله گران موفق و ناموفق

تفاوت ذهنیت معامله گران سودده و زیان ده

تجربه امین آریا از رفتار تریدرهای سودده و زیان ده

* این جدول براساس تجربه شخصی من در بررسی ژورنال های معاملاتی، گفت و گو با معامله گران مبتدی و حرفه ای و همچنین مشاهده الگوهای رفتاری معمول در معاملات فارکس ایجاد شده است؛ پس این موارد نتیجه آماری قطعی نیستند و برداشت تجربی من از رفتارهای تکرار شونده در معامله گری هستند.

در نهایت باید خاطر نشان کنم که فعالیت در بازارهای مالی با ریسک همراه است. این مطلب صرفاً با هدف اطلاع رسانی تهیه شده و توصیه سرمایه گذاری محسوب نمی شود. شرایط بازار ممکن است تغییر کند و عملکرد گذشته تضمینی برای نتایج آینده نیست. معاملات ابزارهای اهرمی مانند CFD با ریسک بالا همراه است و ممکن است منجر به زیان بیش از سرمایه اولیه شود.