شاخص های اقتصادی در بازار فارکس مجموعه ای از داده های آماری هستند که توسط دولت ها و نهادهای رسمی منتشر می شوند و تریدرها و تحلیل گران از آن ها برای تحلیل فاندامنتال استفاده می نمایند. این داده ها وضعیت سلامت اقتصادی یک کشور را نشان می دهند و از آنجا که سیاست های پولی بانک های مرکزی بر پایه همین آمارها تنظیم می گردد، بنابراین مستقیماً بر ارزش ارزها اثر می گذارند.
نرخ ارز (Forex Rate یا Exchange Rate) ارزش پول یک کشور را نسبت به پول کشور دیگر نشان می دهد. چون بخش بزرگی از تجارت خارجی، جریان سرمایه، بدهی ها و حتی انتظارات تورمی از مسیر نرخ ارز عبور می نمایند، به همین دلیل بازارها معمولاً از نرخ ارز مانند یک دماسنج برای سنجش وضعیت اقتصادی و سیاست گذاری یک کشور استفاده می کنند.
در بسیاری از موارد انتشار یک داده مهم می تواند گاهی ده ها پیپ نوسان در جفت ارزهای اصلی ایجاد نماید. افزایش حجم معاملات در دقایق ابتدایی پس از انتشار خبر نیز بارها به صورت علنی توسط معامله گران دیده شده است که این نوسان بالا به همان اندازه که فرصت ایجاد می کند، ریسک نیز به همراه دارد و بدون مدیریت سرمایه می تواند به سرعت سرمایه معاملاتی را از بین ببرد.
چرا شاخص های اقتصادی برای معامله گران اهمیت دارند؟
بانک های مرکزی تصمیمات نرخ بهره را بر اساس داده های اقتصادی اتخاذ می نمایند و از آنجا که نرخ بهره یکی از اصلی ترین محرک های ارزش ارز می باشد، معامله گران نیز همان داده ها را رصد می کنند تا پیش از جلسات سیاست گذاری پوزیشن های خود را قرار دهند؛ ولی باید در نظر داشت که بازار معمولاً بیشتر انتظارات را قیمت گذاری می کند تا صرفاً خود عدد منتشرشده را. با توجه به موارد گفته شده اختلاف بین عدد واقعی و پیش بینی جمعی، میزان انحراف از برآورد تحلیلگران و جایگاه بازار از نظر پوزیشن گیری قبلی سه عامل اصلی برای ایجاد نوسان شدید هستند.
شاخص های اقتصادی مهم که معامله گران برای جهت گیری نرخ ارز دنبال می کنند، همان شاخص هایی هستند که تصویر کلی سلامت اقتصاد را می سازند. به زبان ساده تر هر داده ای که مسیر سیاست پولی و نرخ بهره را تغییر دهد یا انتظارات بازار را جا به جا نماید می تواند روی ارز اثر بگذارد. عملاً بازار بیشتر از خودِ عدد، به اختلاف بین عدد واقعی و پیش بینی بازار (Forecast/Consensus) واکنش نشان می دهد.
شاخص های اقتصادی مهم در فارکس
| شاخص | سوال اصلی که به بازار جواب می دهد | اگر بهتر از انتظار باشد، معمولاً چه می شود؟ | حساسیت بازار |
| نرخ بهره/بیانیه بانک مرکزی | مسیر پولی آینده چیست؟ | ارز معمولاً تقویت می شود (اگر غافلگیرکننده باشد) | بسیار بالا |
| اشتغال/دستمزد (NFP) | موتور اقتصاد و فشار دستمزدی چگونه است؟ | رشد اقتصاد + احتمال انقباض پولی | خیلی بالا |
| شاخص قیمت مصرف کننده (CPI) | تورم و هزینه زندگی چقدر داغ است؟ | احتمال افزایش نرخ/موضع انقباضی = تقویت ارز | خیلی بالا |
| تولید ناخالص داخلی (GDP) | اقتصاد در حال رشد است یا کند می شود؟ | تقویت روایت رشد و احتمال سیاست پولی سخت گیرانه تر | متوسط تا بالا |
| شاخص قیمت تولیدکننده (PPI) | هزینه های تولید به کدام سمت می رود؟ | سیگنال فشار تورمی آینده = بسته به زمینه | متوسط |
تصمیمات نرخ بهره بانک های مرکزی
نرخ بهره ای که بانک مرکزی تعیین می نماید یکی از مستقیم ترین عوامل اثرگذار بر ارز می باشد. نرخ بهره بالاتر معمولاً به معنای بازدهی بیشتر برای سرمایه گذاران است؛ پس در نتیجه می تواند ورود سرمایه و تقویت ارز را آسان تر نماید. بازار به اختلاف نرخ بهره بین دو کشور در یک جفت ارز نگاه می کند نه صرفاً عدد مطلق، بنابراین نسبی بودن در آن مهم است.
در واقع خیلی وقت ها بازار قبل از جلسه بانک مرکزی حرکت می کند چرا که انتظار خودش را در قیمت ها تزریق می نماید که به همین دلیل لحن بیانیه، کنفرانس خبری و مسیر احتمالی آینده گاهی از خودِ تصمیم نرخ بهره هم مهم تر می گردد. زمانی که بانک های مرکزی بزرگی مانند:
| بانک مرکزی | ماموریت اصلی |
| Federal Reserve | اشتغال حداکثری و ثبات قیمت |
| European Central Bank | تمرکز بر ثبات قیمت |
| Bank of England | حفظ ثبات قیمت ها (هدف تورم 2%) و پشتیبانی از رشد اقتصادی و ثبات مالی بریتانیا |
| Bank of Canada | ثبات مالی و هدف تورم 2% |
| Bank of Japan | ثبات قیمت |
| Reserve Bank of Australia | ثبات ارز و اشتغال کامل |
| Reserve Bank of New Zealand | ثبات قیمت و اشتغال پایدار |
سیاست پولی خود را تغییر می دهند، بازارها معمولاً بلافاصله واکنش نشان می دهند. به طوری که افزایش غیرمنتظره نرخ بهره معمولاً باعث تقویت ارز می گردد، چون بازدهی بالاتر جریان سرمایه خارجی را جذب می کند ولی صرفاً خودِ تصمیم اهمیت ندارد و مواردی مثل راهنمایی آینده نگر (Forward Guidance)، صورتجلسات نشست ها، اختلاف نرخ بهره بین کشورها و سیاست های انبساطی یا انقباضی مانند QE و QT نیز می توانند جهت بازار را تغییر دهند. علاوه بر مواردی که گفته شد گاهی اوقات حتی بدون تغییر نرخ، لحن بیانیه می تواند باعث باز قیمت گذاری (Repricing) گسترده در بازار گردد.
گزارش اشتغال و NFP
داده های اشتغال (مثل نرخ بیکاری، رشد اشتغال و رشد دستمزدها) به بازار کمک می نماید تا بفهمد اقتصاد در حال داغ شدن است یا سرد شدن. گزارش اشتغال گزارشی ماهانه از تعداد مشاغل ایجاد شده در آمریکا (به جز بخش کشاورزی) (معمولاً اولین جمعه هر ماه منتشر می شود) است؛
گزارش اشتغال بالاتر معمولاً به معنی فعالیت اقتصادی بیشتر، درآمد خانوار بالاتر و مصرف قوی تر می باشد و همه این ها می توانند رشد را تقویت نمایند ولی در فارکس یک جزئیات خیلی تعیین کننده وجود دارد و آن هم دستمزدها می باشد؛ چرا که رشد دستمزد می تواند به تورم خدماتی و فشارهای قیمتی پایدار تبدیل گردد که بانک های مرکزی به آن حساس اند. بنابراین حتی اگر عدد اشتغال خوب باشد ولی دستمزدها ضعیف یا مشارکت نیروی کار افت کرده باشد، واکنش بازار ممکن است متفاوت و حتی متناقض گردد که یکی از مهم ترین داده های ماهانه بازار گزارش Non Farm Payrolls (NFP) می باشد.
اثر NFP بر جفت ارزها
مثلاً در جفت ارز EUR/USD اگر NFP قوی تر از انتظار باشد، دلار (USD) تقویت شده (چون نشان دهنده رشد اقتصادی و احتمال سیاست پولی انقباضی می باشد) و موجب کاهش EUR/USD می گردد و برعکس، یعنی اگر گزارش NFP ضعیف تر از انتظار شود، دلار تضعیف شده که باعث می شود جفت ارز EUR/USD افزایش یابد. با همه این موضوعات بهتر است بدانید که واکنش بازار همیشه خطی نیست و گاهی پوزیشن گیری قبلی معامله گران باعث حرکت خلاف انتظار می گردد.
شاخص های اصلی سنجش تورم (Inflation)
تورم جهت گیری سیاست پولی را تعیین می نماید؛ به طوریکه افزایش تورم معمولاً بازار را به سمت انتظار افزایش نرخ بهره هدایت می کند و باید بدانید که مهم ترین شاخص های تورمی عبارت اند از:
- CPI (شاخص قیمت مصرف کننده)
- Core CPI (بدون غذا و انرژی)
- PPI (شاخص قیمت تولیدکننده)
- PCE (شاخص مخارج مصرف شخصی)
که در آمریکا PCE شاخص ترجیحی فدرال رزرو محسوب می گردد چرا که اثر جانشینی کالاها را در محاسبات لحاظ می نماید. وقتی تورم فراتر از انتظار منتشر شود بازار به سرعت اختلاف نرخ بهره آینده را در قیمت ارز منعکس می کند که در چنین شرایطی حتی یک داده ماهانه می تواند روند چند ماهه ایجاد نماید.
CPI (تورم مصرف کننده) و قدرت خرید پول
شاخص قیمت مصرف کننده (CPI) تغییرات قیمت سبدی از کالاها و خدماتی که خانوارها مصرف می نماید را اندازه می گیرد. CPI عملاً به بازار می گوید هزینه زندگی با چه سرعتی در حال تغییر می باشد. اگر CPI بالا برود، قدرت خرید پول کاهش پیدا می نماید ولی اثر آن روی نرخ ارز یک شرط مهم دارد و آن هم مقایسه نسبی با کشورهای دیگر می باشد. شایان ذکر است که شاخص CPI از نظر چرخه اقتصادی معمولاً پسرو محسوب می گردد ولی چون مستقیماً انتظارات نرخ بهره را تغییر می دهد در فارکس اثر آن میتواند بسیار فوری و شدید باشد.
تورم 4% وقتی اثر منفی جدی تری دارد که طرف مقابل (مثلاً کشور دوم در همان جفت ارز) تورم پایین تری داشته باشد یا بانک مرکزی اش انقباضی تر باشد. همچنین بازار معمولاً به تورم هسته (Core) هم حساس می باشد چرا که نشان می دهد فشار قیمتی ماندگارتر است یا خیر. شایان ذکر است که در آمریکا شاخص قیمت مصرف کننده (CPI) توسط Bureau of Labor Statistics منتشر می شود.
PPI (تورم تولیدکننده) و ارتباطش با CPI
شاخص قیمت تولیدکننده (PPI) تغییر قیمت ها را از زاویه فروشنده / تولید کننده می سنجد که به معنای هزینه هایی است که تولیدکنندگان برای کالاها و خدمات در زنجیره عرضه تجربه می کنند. PPI از این جهت مهم می باشد که در بسیاری از صنایع افزایش هزینه تولید با کمی تاخیر به مصرف کننده منتقل می گردد و می تواند CPI آینده را تحت تاثیر خود قرار دهد. بنابراین تریدرها گاهی PPI را سیگنال پیش نگر برای مسیر تورم می بینند، مخصوصاً وقتی همزمان با سایر داده ها (مثل دستمزدها و قیمت انرژی) هم راستا باشد.
تورم عملاً به افزایش عمومی سطح قیمت ها اشاره دارد و شاخص آن مستقیماً بر قدرت خرید، سرمایه گذاری و نرخ بهره اثر می گذارد و یکی از اصلی ترین متغیرهای هدف بانک های مرکزی است (به عنوان مثال Bank of England هدف تورمی 2 درصدی دارد).
چرا تورم برای فارکس حیاتی است؟
| وضعیت تورم | سیاست پولی محتمل | اثر بر ارز |
| بالاتر از هدف | افزایش نرخ بهره | تقویت ارز |
| کمتر از هدف | کاهش نرخ بهره | تضعیف ارز |
| تورم منفی (Deflation) | سیاست انبساطی شدید | فشار بر ارز |
تولید ناخالص داخلی (GDP)
تولید ناخالص داخلی (Gross Domestic Product) یا به اختصار GDP مجموع ارزش پولی کالاها و خدمات نهایی تولید شده در یک کشور را (معمولاً در مقیاس سالانه یا فصلی) نشان می دهد و عملاً اندازه و ضربان رشد اقتصاد را مشخص می نماید.
وقتی GDP بهتر از انتظار منتشر می گردد بازار معمولاً آن را نشانه ی رشد تقاضا برای کالا / خدمات آن کشور می بیند که رشد تقاضا یعنی صادرات بالقوه بیشتر، درآمد ارزی بالاتر و در بسیاری از مواقع احتمال سیاست پولی سخت گیرانه تر (مثلاً نرخ بهره بالاتر) که همین زنجیره می تواند به تقویت ارز منجر شود و همچنین برعکس، یعنی اگر GDP ضعیف یا منفی باشد، روایت رکود را تقویت می نماید و می تواند انتظارات کاهش نرخ بهره را بالا ببرد که نتیجه آن اغلب فشار نزولی روی ارز خواهد بود.
GDP به زبان ساده عملاً تصویر کلی چرخه اقتصادی را ارائه می نماید و همانطور که گفته شد، مثلاً دو فصل متوالی رشد منفی معمولاً به عنوان رکود تعریف می شود. ترکیب تورم بالا و رشد پایین نیز به رکود تورمی (Stagflation) منجر می گردد که برای ارزها محیطی بسیار بی ثبات ایجاد می کند. شایان ذکر است که در ایالات متحده این داده توسط Bureau of Economic Analysis منتشر می گردد.
نرخ رشد مطلوب GDP چقدر است؟
در اقتصادهای توسعه یافته رشد سالانه حدود 2% تا 3% معمولاً سطحی سالم تلقی می گردد و سایر درصد ها برای شفافیت بهتر در جدول زیر آمده است:
| وضعیت GDP | واکنش احتمالی بانک مرکزی | اثر بالقوه بر ارز |
| کمتر از 2% | احتمال کاهش نرخ بهره | تضعیف ارز |
| بین 2 – 3% | وضعیت متعادل | ثبات نسبی |
| بالاتر از 3% | احتمال افزایش نرخ بهره | تقویت ارز |
در نظر داشته باشید که رشد بیش از حد GDP می تواند فشار تورمی ایجاد نماید! در نهایت برای تحلیل GDP باید به اجزای آن توجه گردد:
| مولفه | اهمیت در فارکس |
| مصرف خانوار | موتور اصلی رشد اقتصادهای توسعه یافته |
| سرمایه گذاری کسب وکار | نشان دهنده اعتماد شرکت ها |
| مخارج دولت | اثرگذار در اقتصادهای با بخش عمومی بزرگ |
| صادرات خالص | مهم برای ارزهای کالامحور |
البته GDP محدودیت هایی دارد؛ مثلاً این شاخص فقط ارزش پولی فعالیت ها را اندازه گیری می نماید و کیفیت آن ها را در نظر نمی گیرد. مثلاً افزایش هزینه های درمانی یا انرژی می تواند GDP را بالا ببرد، بدون اینکه رفاه واقعی افزایش یافته باشد.
سایر شاخص های تکمیلی مهم (شاخص های پیشرو و پسرو در فارکس)
شاخص های اقتصادی از نظر زمان اثرگذاری به سه دسته تقسیم می شوند:
1. شاخص های پیشرو (Leading Indicators)
شاخص های پیشرو تصویری از آینده اقتصاد ارائه می دهند و اغلب پیش از تغییرات در GDP یا اشتغال حرکت می کنند. این شاخص ها عملاً سیگنال های اولیه تغییرات اقتصادی را مشخص میکنند که از جمله آنها:
- PMI (تولیدی و خدماتی)
- شاخصهای ISM (در آمریکا)
- شاخص اعتماد مصرف کننده (CCI)
- شاخص اعتماد کسب و کار (BCI، Ifo، CBI، NAB)
- مجوزهای ساخت و ساز (Building Permits)
- تحلیل منحنی بازده (Yield Curve)
هستند. مثلاً وارونگی منحنی بازده در گذشته بارها پیش نگر رکود بوده است (هرچند فاصله زمانی بین سیگنال و وقوع رکود ممکن است چند ماه باشد).
PMI (شاخص مدیران خرید)
PMI یک نظرسنجی ماهانه از مدیران خرید در بخش تولید و خدمات می باشد که عددی بین 0 تا 100 دارد و بالای 50 به معنای انبساط اقتصادی و زیر 50 به معنای انقباض اقتصادی است. PMI دو نسخه مهم دارد که PMI تولیدی و PMI خدمات هستند. شاخص PMI معمولاً قبل از تغییرات در GDP، تولید صنعتی و اشتغال واکنش نشان می دهد و از این نظر برای معامله گران فارکس بسیار ارزشمند است که در آمریکا علاوه بر PMI، شاخص های ISM نیز بسیار مورد توجه هستند.
شاخص های اعتماد (CCI و BCI)
این شاخص ها بر پایه نظرسنجی از مصرف کنندگان و مدیران کسب و کار تهیه می شوند و شاخص پیش نگر برای رشد اقتصادی محسوب می شوند. این شاخص ها نشان می دهند خانوارها نسبت به آینده اقتصادی چه احساسی دارند و اگر مصرف کنندگان خوش بین باشند، معمولاً تمایل بیشتری به خرج کردن دارند ولی در غیر این صورت ترجیح می دهند پس انداز نمایند. چون مصرف سهم بزرگی از اقتصاد کشورهای توسعه یافته را تشکیل می دهد این شاخص ها می توانند پیش بینی کننده تغییرات رشد اقتصادی باشند.
شاخص اعتماد کسب و کار
این شاخص از طریق نظرسنجی از مدیران شرکت ها تهیه می گردد و وضعیت فعلی و انتظارات آینده آن ها را نشان می دهد. روش محاسبه در هر کشور متفاوت می باشد ولی هدف مشترک آن سنجش دیدگاه فعالان اقتصادی نسبت به آینده است. مثلاً:
- BCI در آمریکا
- شاخص Ifo در آلمان
- شاخص CBI در بریتانیا
- شاخص NAB در استرالیا
کاهش شاخص اعتماد کسب و کار اغلب پیش درآمد کاهش سرمایه گذاری و تولید می باشد.
2. شاخص های همزمان (Coincident Indicators)
شاخص های همزمان وضعیت فعلی اقتصاد را نشان می دهند و اغلب برای تایید سیگنال های پیشرو استفاده می شوند و همراه با چرخه حرکت میکنند:
- GDP
- تولید صنعتی (Industrial Production)
- فروش خرده فروشی و فروش خودرو
- مخارج مصرف شخصی (PCE)
- درآمد شخصی
- اشتغال غیرکشاورزی (در برخی چارچوبها)
خرده فروشی (Retail Sales) و فروش خودرو
شاخص خرده فروشی تغییرات در فروش کالاهای مصرفی را نشان می دهد و رفتار مصرف کننده را منعکس می نمایند (این شاخص ها عملاً نماینده قدرت مصرف کننده هستند). رشد فروش معمولاً نشانه بهبود فعالیت اقتصادی می باشد ولی این داده ها می توانند تحت تاثیر عوامل فصلی یا شرایط آب و هوایی قرار گیرد؛ از آنجا که مصرف بخش بزرگی از GDP را تشکیل می دهد این داده ها اهمیت زیادی دارند.
مخارج مصرف شخصی (PCE)
PCE شاخص گسترده تری نسبت به خرده فروشی می باشد و تقریباً دو سوم هزینه های نهایی را پوشش می دهد. این شاخص نشان می دهد که خانوارها چه میزان خرج می نمایند و چه میزان پس انداز می کنند که در برخی کشورها (به ویژه ایالات متحده) PCE اهمیت ویژه ای در تحلیل وضعیت تورم و مصرف دارد.
3. شاخص های پسرو (Lagging Indicators)
این شاخص ها روند شکل گرفته را تایید می کنند:
- نرخ بیکاری
- تورم (CPI) در چارچوب چرخه کسب و کار
- هزینه های نیروی کار
- برخی اجزای تراز تجاری
- نسبت بدهی ها
برای اقتصادهای صادرات محور (مانند ژاپن و آلمان) تراز تجاری می تواند نقش مهمی در نوسانات ارزی آنها داشته باشد.
نرخ بیکاری (Unemployment Rate)
نرخ بیکاری درصد افراد بیکار در جمعیت فعال را نشان می دهد (افرادی که در جستجوی کار هستند). این شاخص ماهانه منتشر می شود و تصویری از سلامت بازار کار ارائه می دهد. با این حال، باید با احتیاط تفسیر شود. چرا که افرادی که از جستجوی کار منصرف شده اند در آمار لحاظ نمی گردند، نرخ مشارکت نیروی کار ممکن است کاهش یافته باشد و همچنین کیفیت اشتغال (تمام وقت یا پاره وقت) مشخص نمی شود که در نتیجه نرخ بیکاری به تنهایی کافی نیست و باید در کنار سایر داده های بازار کار تحلیل گردد.
شایان توجه است که برای بررسی اخبار (فارکس، کریپتو، فلزات و انرژی) به صورت دقیق و لحظه ای (به زبان فارسی) و همینطور با راهنمایی که چطور از این خبر استفاده کنیم، میتوانید از صفحه «اخبار بروکیفای» استفاده نمایید.
برخی اتفاقات تاریخی که بازار فارکس را متحول کردند
حذف کف قیمتی یورو توسط بانک ملی سوئیس (سال 2015)
در ژانویه سال 2015 بانک ملی سوئیس (Swiss National Bank) به طور ناگهانی کف 1.20 در جفت ارز EUR/CHF را حذف نمود و فرانک سوئیس ظرف چند دقیقه بیش از 30% جهش کرد و بسیاری از بروکرها با بحران نقدینگی مواجه شدند که این رخداد نشان داد که ریسک رویدادهای قوی سیاه در بازار ارز واقعی می باشد.
همه پرسی برگزیت (سال 2016)
پس از اعلام نتیجه خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا پوند در عرض چند ساعت حدود 12% سقوط نمود که این اتفاق نشان داد که رویدادهای سیاسی با پیامد اقتصادی می توانند روندهای چند ساله ایجاد نمایند.
شوک تورمی آمریکا (سال 2022)
در ژوئن سال 2022 انتشار تورم 8.6% باعث گردید بازار انتظار افزایش 75 واحد پایه ای نرخ بهره را در قیمت ها لحاظ نماید و دلار در برابر اکثر ارزها تقویت گردید.
لازم به توضیح است که این مطلب صرفاً با هدف اطلاع رسانی تهیه شده و توصیه سرمایه گذاری محسوب نمی شود. شرایط بازار ممکن است تغییر کند و عملکرد گذشته تضمینی برای نتایج آینده نیست. معاملات ابزارهای اهرمی مانند CFD با ریسک بالا همراه است و ممکن است منجر به زیان بیش از سرمایه اولیه شود.
هنوز نظری ثبت نشده است.