لیکوئیدیشن (Liquidation) در دنیای بازارهای مالی و فضای کسب و کار می تواند دو مفهوم متفاوت ولی مرتبط داشته باشد (لیکوئیدیشن شرکت (Company Liquidation) و لیکوئیدیشن در بازارهای مالی (بستن موقعیت معاملاتی)) که تشخیص آن ها از یکدیگر اهمیت زیادی دارد که ما در اینجا به بخش لیکوئیدیشن (یا همان لیکوئید شدن به زبان عامیانه) در بازارهای مالی خواهیم پرداخت.
لیکوئید شدن در اصطلاح مالی به معنای تبدیل دارایی ها به وجه نقد یا معادل نقدی از طریق فروش آن ها و در اصطلاح معامله گری به معنای خروج از یک موقعیت معاملاتی می باشد که این خروج در زمینه تریدینگ می تواند هم اختیاری (Voluntary Liquidation) باشد (تصمیم معامله گر برای فروش) و هم به صورت اجباری (Forced Liquidation) باشد (بسته شدن معامله توسط بروکر (صرافی) به دلیل کمبود مارجین). بنابراین درک درست از مفهوم لیکوئید شدن به تریدرها کمک می نماید تا ریسک خود را بهتر مدیریت کنند و از زیان های سنگین جلوگیری نمایند و در نهایت تصمیم های آگاهانه تری بگیرند {1}.
هدف از لیکوئیدیشن (Liquidation) می تواند تسویه بدهی، تامین مارجین مورد نیاز یا جلوگیری از افزایش زیان در حساب معاملاتی باشد. فرض کنید تریدری سهامی را با قیمت 50 دلار خریداری کرده و پس از مدتی قیمت سهم به 70 دلار می رسد و معامله گر پیش بینی می کند که رشد قیمت در این سطح محدود خواهد بود که در این حالت، او تصمیم می گیرد سهم را بفروشد و سود خود را تثبیت کند. این اقدام نمونه ای از لیکوئیدیشن اختیاری است که با هدف مدیریت سود انجام می شود.
ولی لیکوئیدیشن اجباری (لیکوئید شدن مدنظر ما) زمانی رخ می دهد که موجودی حساب تریدر به زیر سطح مارجین مورد نیاز برسد. فرض کنید تریدری که با اهرم (Leverage) معامله می نماید (مدیریت ریسک و مدیریت سرمایه را نیز رعایت نکرده) و حرکت بازار و قیمت برخلاف پیش بینی اش بوده که با زیان قابل توجهی مواجه گردیده است. اگر موجودی حساب دیگر پاسخگوی مارجین نباشد، بروکر (صرافی) می تواند بدون اجازه معامله گر معاملات باز را ببندد تا از زیان بیشتر جلوگیری کند و همچنین بدهی حساب را تسویه نماید.
لیکوئید شدن (Liquidation) به چه معناست؟
سطح لیکوئیدیشن (Liquidation Level) که در ایران به صورت عامیانه لیکوئید شدن یا لیکوئیدیشن (Liquidation) نامیده می شود، قیمتی است که در آن کارگزار (بروکر یا صرافی) به صورت اجباری معاملات باز تریدر را می بندد تا از افزایش بیشتر زیان جلوگیری نماید. این اتفاق معمولاً زمانی رخ می دهد که معامله گر نتواند مارجین کال قبلی را تامین کند یا موجودی حساب او به زیر حد مجاز برسد.
عملاً سطح لیکوئیدیشن یک مکانیزم ایمنی و مدیریت ریسک است که هم از تریدر و هم از بروکر در برابر زیان های شدید ناشی از معاملات اهرمی (لوریج دار) محافظت می نماید. این نوع لیکوئید شدن بیشتر در معاملات کوتاه مدت، اهرمی و بازارهای پرنوسان توسط افراد مبتدی یا نیمه حرفه ای دیده می شود.
از این پس در ادامه مقاله هرجایی لیکوئیدیشن ملاحظه نمودید (به دلیل نزدیک بودن واژه به کلمه انگلیسی خود یعنی Liquidation)، منظور همان لیکوئید شدن (لیکویید شدن) است.
سطح لیکوئیدیشن چگونه تعیین می شود؟
سطح لیکوئیدیشن معمولاً پیش از شروع معامله و توسط بروکر (صرافی) مشخص می گردد و اغلب به صورت درصدی از موجودی حساب یا مارجین نمایش داده می شود و زمانی که این سطح توسط قیمت لمس شود، فرآیند بستن خودکار معاملات آغاز خواهد شد. این مفهوم بیشتر در حساب های مارجین کاربرد دارد و در بازارهایی مانند فارکس (Forex)، ارزهای دیجیتال، سهام و سایر اوراق بهادار قابل معامله با اعتبار استفاده می گردد.
تفاوت سطح لیکوئیدیشن با لیکوئیدیشن مارجین
بسیاری از تریدرها این دو مفهوم را با هم اشتباه می گیرند؛ در صورتیکه سطح لیکوئیدیشن به نقطه ای که بستن خودکار معاملات شروع می شود گفته می شود و لیکوئیدیشن مارجین نقطه ای است که ارزش کل دارایی های حساب (در صورت بسته شدن کامل آن) صفر می شود.
عملاً کال مارجین یک هشدار است ولی لیکوئیدیشن یک اقدام نهایی و اجباری می باشد و اگر به کال مارجین (مارجین کال) رسیدگی نشود، حساب وارد مرحله لیکوئیدیشن می شود.
| مورد مقایسه | کال مارجین (Margin Call) | لیکوئیدیشن (Liquidation) |
| زمان وقوع | قبل از لیکوئیدیشن | بعد از بی توجهی به کال مارجین |
| ماهیت | هشدار از طرف بروکر (صرافی) | اقدام اجباری توسط بروکر |
| اختیار تریدر | دارد (واریز وجه یا بستن معامله) | ندارد |
| نتیجه | فرصت جلوگیری از ضرر بیشتر | بسته شدن خودکار معاملات |
| هدف | حفظ مارجین حساب | جلوگیری از زیان شدید |
نقش مارجین نگهداری در لیکوئیدیشن
مارجین نگهداری (Maintenance Margin) حداقل سطحی از سرمایه است که باید همیشه در حساب وجود داشته باشد و اگر موجودی حساب (به همراه سود یا زیان تحقق نیافته) به زیر این سطح برسد ابتدا ممکن است مارجین کال صادر شود و در نهایت در صورت بی توجهی، حساب وارد ناحیه لیکوئیدیشن می شود که در این مرحله بروکر یا صرافی می تواند بدون اطلاع قبلی، بخشی یا تمام معاملات را ببندد.
فرآیند رسیدن به لیکوئیدیشن چگونه است؟
برای ساده تر شدن توضیح، در جدول زیر مراحل معمول رسیدن یک حساب معاملاتی به سطح لیکوئیدیشن را مشاهده می کنید:
| مراحل | توضیح |
| مارجین اولیه | مبلغی که هنگام باز کردن معامله به عنوان وثیقه قرار می دهید |
| مارجین نگهداری (Maintenance Margin) | حداقل موجودی لازم برای باز نگه داشتن معاملات |
| مارجین کال | هشدار بروکر (صرافی) برای افزایش موجودی یا بستن بخشی از معاملات |
| سطح لیکوئیدیشن | بستن اجباری معاملات بدون نیاز به اجازه تریدر |
چرا درک لیکوئیدیشن برای معامله گران اهمیت دارد؟
سطح لیکوئیدیشن یکی از مهم ترین مفاهیم در معاملات لوریج دار می باشد چرا که از بدهکار شدن تریدر جلوگیری می کند، ریسک بروکر (صرافی) را کاهش می دهد و معامله گر را به مدیریت سرمایه و ریسک حرفه ای وادار می کند. برای تریدرها، به ویژه افرادی که در معاملات مارجین یا پرتفوی های متنوع فعالیت می نمایند لیکوئیدیشن صرفاً بستن یک معامله نیست، بلکه بخشی از تصمیم گیری استراتژیک محسوب می شود. اهمیت لیکوئیدیشن از چند جهت قابل بررسی است:
- تاثیر مستقیم بر سرمایه و موجودی حساب
- کنترل میزان ریسک و اکسپوژر معاملاتی
- حفظ سرمایه و توان معامله گری برای فرصت های آینده
- جلوگیری از از بین رفتن کل سرمایه در بازارهای پرنوسان
بسیاری از تریدرهای حرفه ای پیش از باز کردن معامله، فاصله قیمت ورود تا سطح لیکوئیدیشن را محاسبه کرده و با تعیین حد ضرر و حجم مناسب احتمال رسیدن به لیکوئیدیشن اجباری را به حداقل می رسانند تا هرگز به محدوده لیکوئیدیشن نزدیک نشوند.
حداقل موجودی در حساب های مارجین برای جلوگیری از لیکوئیدیشن
در اغلب حساب های مارجین (بسته به لوریج حساب) تریدر باید حداقل 25% از ارزش کل معاملات را از سرمایه شخصی خود تامین کند. البته این عدد بسته به نوع بازار، میزان اهرم و قوانین بروکر (صرافی) می تواند بیشتر باشد.
تاثیر لیکوئیدیشن بر بازار
لیکوئیدیشن فقط بر یک تریدر اثر نمی گذارد و در مقیاس بزرگ تر می تواند باعث افزایش نوسان قیمت دارایی ها، کاهش یا افزایش ناگهانی نقدشوندگی بازار و ایجاد فشار فروش یا خرید زنجیره ای گردد. به همین دلیل شناخت رفتار لیکوئیدیشن در بازار برای معامله گران اهمیت بالایی دارد.
ارتباط لیکوئیدیشن با معاملات لوریج دار
در معاملات ارزها و اوراق بهادار استفاده از اهرم (Leverage) رایج می باشد و همانطور که میدانید برای انجام این نوع معاملات، تریدر باید مبلغی به عنوان مارجین اولیه در حساب خود داشته باشد. در شرایطی که بازار دچار نوسانات شدید گردد، تغییرات سریع قیمت می تواند باعث صدور مارجین کال های پی در پی، کاهش سریع موجودی حساب و در نهایت رسیدن به سطح لیکوئیدیشن شود.
چرا لیکوئیدیشن برای بروکر (صرافی) ها هم مهم است؟
وقتی بروکر (صرافی) معاملات را به نمایندگی از مشتریان انجام می دهد، عملاً بخشی از ریسک را می پذیرد؛ مخصوصاً زمانی که تریدر دچار زیان سنگین می گردد یا توان باز پرداخت سرمایه قرض گرفته شده را نداشته باشد. سطح لیکوئیدیشن باعث می شود بروکر (صرافی) میزان ریسک خود را کنترل کرده و از زیان های غیرقابل جبران جلوگیری نماید، در حالی که هم زمان از معامله گر نیز محافظت می گردد.
شایان توجه است که اطلاعات ارائه شده صرفاً جنبه آموزشی و اطلاع رسانی دارد و به هیچ وجه توصیه سرمایه گذاری یا پیشنهاد خرید و فروش محسوب نمی شود. معاملات در بازارهای مالی با نوسانات شدید همراه است و امکان از دست رفتن بخشی یا تمام سرمایه وجود دارد؛ بنابراین پیش از هر تصمیم مالی، بررسی شخصی و مشاوره با متخصص توصیه می شود.
هنوز نظری ثبت نشده است.