نسبت ریسک به ریوارد چیست؟ | محاسبه، اهمیت و کاربرد کامل R/R در معاملات

ریسک به ریوارد (R/R) میزان زیان احتمالی را در مقایسه با سود مورد انتظار یک معامله (یا سرمایه گذاری) نشان می دهد. طبق تجربه من و مطالعه نظرات تریدرهای بزرگ دنیا معاملاتی که دارای ریسک به ریوارد زیر 2 هستند اصلا گزینه مناسبی چه برای سرمایه گذاری و چه برای معامله مناسب نیستند.

دلیل این موضوع هم این است که وقتی نسبت 1 به 1 باشد نسبت به سایر درصد ها امکان وقوع بیشتری دارد ولی با هر بار ضرر، مقدار سرمایه (نسبت به مقدار ریسک) عملا نصف می شود بنابراین باید حداقل نسبت 1:2 رعایت شود که با هر بار سود، مقداری سرمایه بیشتر برایمان بماند تا همچنان جای ریسک بهتری داشته باشیم و به زبان ساده اگر مقدار درصد ریسک را 1% بگیریم، با هر بار معامله ای که به حد سود می رسد 2% سود به ما تعلق می گیرد و بنابراین هرچه نسبت ریسک به ریوارد بالاتر باشد متعاقباً سود بیشتری با هر بار سود کسب میکنیم.

مقاله تحقیقاتی در Academia.edu به طور مستقیم به این موضوع اشاره گردیده است:

کمترین ریسک-بازده 1:1 مستلزم آن است که درصد برد سیستم معاملاتی 50% باشد و بالاترین ریسک-بازده 1:100 مستلزم آن است که درصد برد سیستم معاملاتی کمتر از 1% باشد. از نظر تئوری می‌توان این موضوع را توضیح داد، اما در عمل حفظ نسبت ریسک-بازده بیش از 1:3 به طور مداوم بسیار دشوار است. باز هم وقتی ریسک-بازده کاهش می‌یابد، درصد برد سیستم معاملاتی افزایش می‌یابد. وقتی ریسک-بازده کمترین 1:1 باشد، درصد برد مورد نیاز سیستم معاملاتی 50% است، باز هم یافتن سیستم معاملاتی با 50% نرخ برد به طور مداوم کاملاً غیرممکن است. به دلیل این تناقض بین نسبت ریسک-بازده و درصد برد سیستم معاملاتی، 95% از معامله‌گران در معاملات ضرر می‌کنند. پس از مشاهده جدول، نسبت ریسک-بازده 1:2 و 1:3 عملی‌تر به نظر می‌رسد زیرا درصد برد مورد نیاز سیستم معاملاتی نیز تنها 33% و 25% است که قابل دستیابی است.

طبق تجربه شخصی من نسبت های 1:4 یا 1:5 به بالا درصد کمتری برای اینکه اتفاق بیفتند دارد و بهترین نسبت ریسک به ریوارد 1:2 و 1:3 می باشد که با مدیریت سرمایه و ریسک میتوان به صورت مناسبی از آنها کسب سود کرد (عملاً نه خیلی بالاست که اتفاق نیفتد و نه خیلی کم است که در مجموع به ضرر ختم شود). در نسبت 1 به 3 اگر دو معامله سود ده داشته باشید، و 5 معامله ضررده، به طور کلی هنوز 1 درصد در سود خواهید بود (اگر ریسک همه معاملات را 1 درصد در نظر بگیریم) که نسبت فوق العاده مناسبی می باشد.

بنابراین استفاده از ابزارهای تحلیلی برای ارزیابی شرایط معاملات اهمیت بسیاری دارد و یکی از مهم ترین این ابزارها نسبت ریسک به ریوارد می باشد که معیاری است که به سرمایه گذاران نشان می دهد در ازای میزان ریسکی که می پذیرند، چه مقدار سود بالقوه پیش روی آنها قرار خواهد داشت. این نسبت نه تنها در انتخاب معاملات سودآور کاربرد دارد بلکه نقش اساسی در مدیریت سرمایه و کنترل ضرر را نیز ایفا می نماید.

نسبت ریسک به ریوارد چیست؟

نسبت ریسک به ریوارد (Risk/Reward Ratio) یکی از شاخص های کلیدی در تحلیل های مالی و معاملاتی می باشد که میزان زیان احتمالی را در مقایسه با سود مورد انتظار یک سرمایه گذاری (یا معامله) نشان می دهد. این نسبت به سرمایه گذاران و معامله گران کمک می نماید تا قبل از ورود به هر معامله، ارزیابی دقیقی از میزان ضرر احتمالی در برابر سود بالقوه داشته باشند و بر اساس آن تصمیم گیری، مدیریت ریسک و سرمایه انجام دهند.

مثلاً نسبت 1 به 3 یعنی در مقابل هر یک واحد ریسک، سه واحد سود احتمالی وجود خواهد داشت که همین شفافیت باعث شده این نسبت یکی از مهم ترین ابزارهای مدیریت سرمایه و مدیریت ریسک در بازارهای مالی باشد.

اهمیت نسبت ریسک به ریوارد در سرمایه گذاری

معامله گران و مدیران سرمایه از این نسبت استفاده می کنند تا در ابتدا ارزیابی نمایند که آیا ورود به یک معامله از نظر ریسک و سود توجیه دارد یا خیر، سپس چند سرمایه گذاری یا پروژه را با هم مقایسه می نمایند و در نهایت آن را با برنامه مدیریت سرمایه تنظیم می کنند و از زیان های سنگین جلوگیری خواهند نمود. اگر چه سطح قابل قبول این نسبت میان افراد متفاوت می باشد (نسبت به ریسک پذیری و سرمایه آنها) ولی اغلب متخصصان عددی بین 1:2 تا 1:3 را به عنوان نسبت منطقی برای معاملات پیشنهاد می نمایند.

ریسک (Risk) چیست؟

ریسک به میزان احتمال وقوع ضرر یا کاهش ارزش دارایی ها اشاره دارد و بهتر است بدانید که تقریباً تمام سرمایه گذاری ها با نوعی از ریسک همراه هستند و هیچ نوع سرمایه گذاری با سود تضمینی مطلق وجود ندارد. ریسک معمولاً در نتیجه رویدادهای غیرمنتظره و شرایط بازار به وجود می آید و اگر مدیریت نشود می تواند باعث از دست رفتن بخشی یا تمام سرمایه گردد.

در موضوعات مالی دو نوع ریسک رایج وجود دارد که یکی ریسک واقعی یا خالص نام دارد و ریسکی است که قابل کنترل نیست و معمولاً احتمال وقوع آن قطعی می باشد و ریسک نوع دوم ریسک پویا نامیده می گردد که شامل سود یا زیان های احتمالی است که می توان با مدیریت صحیح آن را کنترل کرد. فرمول محاسبه ریسک به صورت زیر می باشد:

ریسک = قیمت سهم – حد ضرر

ریوارد (Reward) چیست؟

ریوارد یا پاداش بازدهی و سود مورد انتظار از یک سرمایه گذاری می باشد و این سود می تواند شامل سود سرمایه، درآمد حاصل از سهام، بازده فعالیت های تجاری یا هر نوع منفعت مالی دیگر باشد؛ به طور کلی ریوارد نشان می دهد اگر معامله طبق انتظار پیش برود، چه مقدار سود قابل دستیابی خواهد بود و فرمول محاسبه ریوارد نیز به صورت زیر است:

ریوارد = حد سود – قیمت سهم

نسبت ریسک به ریوارد چگونه محاسبه می شود؟

محاسبه نسبت ریسک به ریوارد (R/R) بسیار ساده می باشد و تنها کافی است میزان ریسکی را که احتمال از دست رفتن آن وجود دارد بر میزان سود احتمالی تقسیم نمایید. نتیجه این تقسیم نسبت میان ریسک و پاداش مورد انتظار خواهد بود و ارزش معامله را از منظر مدیریت سرمایه مشخص می کند که فرمول کلی آن به شرح زیر است:

فرمول نسبت ریسک به ریوارد

برای محاسبه نسبت ریسک به ریوارد کافی است مقدار ریوارد را بر مقدار ریسک تقسیم نماییم:

نسبت ریسک به ریوارد (R/R) = ریوارد / ریسک

هر چه  عدد ریسک به ریوارد بزرگ تر باشد، معامله جذابیت بیشتری دارد و نشان دهنده سود بالاتر در مقابل میزان ریسک (ضرر) کمتر است. سرمایه گذاران همواره به دنبال ایجاد تعادل میان ریسک و سود هستند و نسبت ریسک به ریوارد یکی از ساده ترین و موثرترین ابزارها برای تحلیل ارزش یک سرمایه گذاری می باشد و با استفاده صحیح از این نسبت، می توان معاملات را بهینه نمود و زیان ها را کنترل نمود و سود بیشتری از بازار کسب کرد.

نسبت ریسک به ریوارد معکوس چیست؟

برخی معامله گران (تریدرها) به جای استفاده از نسبت ریسک به ریوارد (Risk/Reward) از نسبت ریوارد به ریسک (Reward/Risk) استفاده می نمایند که این روش دقیقاً همان مفهوم را منتقل می کند ولی ترتیب نسبت برعکس بیان می گردد.

یعنی مثلاً نسبت 1 به 3 در ریسک به ریوارد برابر است با 3 به 1 در ریوارد به ریسک. این به معنای آن است که سرمایه گذار به ازای هر 1 واحد ریسک، انتظار کسب 3 واحد سود دارد که از این مدل محاسبه اغلب برای تصمیم گیری های سریع تر در معاملات استفاده می گردد چرا که پاداش بالقوه برجسته تر نمایش داده می شود.

جدول ریسک به ریوارد (R/R) و احتمال از دست رفتن سرمایه

جدولی که در زیر طراحی شده نشان می دهد که برای نسبت های مختلف ریسک به ریوارد و درصدهای متفاوت Win Ratio (نرخ برد) احتمال خطر 100 درصدی یا امکان سودآوری چگونه تغییر می نماید که این اعداد نشان دهنده میزان ریسک پذیری استراتژی معاملاتی در بلند مدت هستند.

راهنمای جدول:

• خانه های با ریسک 100% (خطر کامل) هستند.
• خانه های نشان دهنده امکان سودآوری در داده ها دارای درصد ریسک کمتری هستندد.
• اعداد در جدول احتمال از دست رفتن کل سرمایه را نشان می دهد.

شایان توجه است این جدول نشان می دهد که اگر Win Rate پایین باشد حتی بهترین نسبت ریسک به ریوارد (مثل 1:5) هم نمی تواند جلوی نابودی سرمایه را بگیرد ولی وقتی Win Rate بالاتر از 40 الی 50 درصد باشد تقریباً تمام نسبت های ریسک به ریوارد به سودآوری بالقوه منجر خواهند شد.

عملکرد نسبت ریسک به ریوارد چگونه است؟

نسبت ریسک به ریوارد به سرمایه گذاران و معامله گران امکان می دهد تا بین زیان احتمالی و سود بالقوه یک سرمایه گذاری یا معامله، مقایسه روشن و دقیقی داشته باشند چرا که همانطور که گفته شد این نسبت نشان می دهد برای به دست آوردن سود مشخص، چه میزان ریسک باید پذیرفته شود. مثلاً نسبت 1:1 یعنی احتمال از دست دادن و احتمال کسب سود برابر می باشد و در نسبت 1:3 یعنی در برابر هر 1 واحد ریسک، انتظار 3 واحد سود وجود خواهد داشت.

هر سرمایه گذار بسته به میزان ریسک پذیری خود، نسبت مناسب برای خود را انتخاب می نماید. معامله گران (تریدرهای) ریسک پذیر ممکن است نسبت های پایین تر (مثل 1:1 یا 1:1.5) را بپذیرند ولی افراد محافظه کار معمولاً نسبت های 1:2 یا 1:3 و بالاتر را انتخاب می کنند.

تفاوت بین Win Rate و نسبت ریسک به ریوارد

Win Rate (نرخ برد) نشان می دهد که چه تعداد از معاملات در یک دوره مشخص سودآور بوده است مثلاً اگر از 20 معامله تعداد 15 معامله سودآور باشد، نرخ برد 75% خواهد بود. با توجه به جدول ریسک به ریواردی که برایتان قرار دادیم، نکته مهم این بود که Win Rate بالا الزاماً به معنی سودآوری نیست و همچنین ممکن است تعداد زیادی معاملات برنده داشته باشید ولی چند معامله بازنده با ضرر سنگین، کل سود را از بین ببرد. اینجاست که نسبت ریسک به ریوارد اهمیت پیدا خواهد کرد چرا که سود و زیان را در کنار درصد برد بررسی می نمایند.

نسبت ریسک به ریوارد توسط چه کسانی استفاده می شود؟

این نسبت کاربرد گسترده ای در حوزه های مختلف دارد:

ریسک در مقابل ریوارد

تمام سرمایه گذاری ها با سطحی از ریسک همراه هستند و در بازارهای معاملاتی مانند فارکس یا ارز دیجیتال:

• ریسک: مقدار پولی است که ممکن است از دست برود (بر اساس موقعیت، حجم معامله یا قیمت خرید).
• ریوارد: مقدار سودی می باشد که در صورت موفقیت معامله کسب می گردد و معمولاً بر حسب دلار، پیپ، حجم یا درصد تعیین می شود.

به صورت کلی سرمایه گذار و تریدر موفق همواره بین این دو عامل توازن ایجاد می نماید تا بتواند بهترین حالت سوددهی را داشته باشد.

مزایای استفاده از نسبت ریسک به ریوارد

نسبت ریسک به ریوارد یکی از ابزارهای حیاتی در مدیریت ریسک و سرمایه می باشد و مزایای مهمی را در اختیار سرمایه گذاران و مدیران پروژه قرار می دهد:

1. مدیریت موثر ریسک و بهینه سازی سبد سرمایه

نسبت ریسک به ریوارد به سرمایه گذار کمک می نماید تا میزان ریسک قابل پذیرش خود را بسنجند و بر اساس آن معاملات یا پروژه هایی را انتخاب کند که بیشترین سود را با کمترین ریسک منطقی ارائه می دهد و همچنین آن ها را از ورود به معاملات با ریسک بیش از حد باز میدارد.

2. حذف سوگیری ذهنی در تحلیل

سنجش ریسک و ریوارد یک فرآیند عددی می باشد و احساسات را از تصمیم گیری سرمایه گذاران و معامله گران حذف می کند. این ویژگی باعث می گردد تصمیمات معاملاتی بر اساس خوش بینی یا ترس لحظه ای نباشد و طبق منطق و داده گرفته شود.

3. امکان مقایسه سریع گزینه ها

با تغییر شرایط بازار یا تغییر قیمت دارایی، تریدر می تواند بسیار سریع نسبت ریسک به ریوارد را دوباره محاسبه نموده و تصمیمات جدیدی بگیرد که این سرعت عمل در بازارهای پر نوسان مانند فارکس و کریپتو اهمیت بسیار زیادی دارد.

محدودیت ها و معایب نسبت ریسک به ریوارد

با وجود کاربردهای گسترده ای که بیان گردید نسبت R/R به تنهایی نمی تواند تصویر کاملی از ارزش یک سرمایه گذاری را ارائه نماید و دارای محدودیت هایی نیز می باشد که:

1. نادیده گرفتن احتمال وقوع (Probability)

این نسبت تنها مقدار سود و مقدار ضرر را مقایسه می نماید و هیچ اطلاعاتی درباره احتمال واقعی سود یا احتمال زیان نمی دهد که به همین دلیل است که باید همراه با شاخص هایی مثل نرخ برد (Win Rate) یا انتظار وقوع (Expectancy) استفاده گردد.

2. وابستگی به کیفیت تحلیل و تحقیق

اگر حد سود یا حد ضرر بر اساس تحلیل ضعیف تعیین گردد نسبت ریسک به ریوارد کاملاً بی ارزش می شود و بهتر است بدانید که این نسبت به خودی خود مهم نیست، بلکه به درستی تحلیل سطح های قیمتی اهمیت دارد.

3. در نظر نگرفتن سایر متغیرهای مهم

نسبت R/R (ریسک به ریوارد) معمولاً فقط قیمت و نوسانات را بررسی می نماید و عوامل مهمی مانند تحلیل بنیادی، روان شناسی بازار، نقدشوندگی و ریسک های سیستماتیک در این نسبت لحاظ نشده است.

نسبت ریسک به ریوارد ابزار مهمی است ولی به دلایلی که در بالا به آن ها اشاره گردید به تنهایی برای تصمیم گیری کافی نمی باشد و باید همراه با سایر ابزارهای تحلیلی استفاده گردد.