حد سود و حد ضرر در فارکس چیست؟ آموزش تنظیم Stop Loss و Take Profit

حد سود (Take Profit) و حد ضرر (Stop Loss) از بنیادی ترین ارکان مدیریت ریسک و سرمایه در هر استراتژی معاملاتی هستند و حد ضرر ابزاری است که با آن میتوانید از فشارهای مضاعف به سرمایه و حساب شما محافظت کنید و وقتی قیمت به آن نقطه رسید معامله به صورت خودکار بسته می شود و از ضررهای بیشتر جلوگیری می نماید. حد سود نیز سود شما را در نقطه موردنظرتان تثبیت می کند و این ابزار نیز معامله شما را به صورت خودکار میبندد. نادیده گرفتن این دو ابزار عملاً تریدر را در برابر نوسانات بازار بدون محافظ رها می کند.

شخصاً زمانی که به صورت تمام وقت مشغول معامله گری بودم دو بار حد ضرر و مدیریت ریسک را جدی نگرفتم که یک بار حسابم کاملاً کال مارجین شد و بار دیگر نزدیک به 40% درصد سرمایه معاملاتی ام را از دست دادم. همین بی توجهی چند دقیقه ای باعث شد هفته ها زمان صرف کنم تا آن زیان را به صورت اصولی جبران نمایم.

بر اساس تجربه چندین ساله ام باید بیان کنم زمانی که تحلیل را با دقت و بدون دخالت احساسات انجام داده اید و بر اساس مدیریت ریسک حجم معامله، حد سود و حد ضرر خود را تعیین نموده اید نباید تحت هیچ شرایطی حد ضرر را حذف یا جا به جا کنید. فشار هیجانی و امید واهی به بازگشت قیمت یا ترس از بسته شدن معامله دقیقاً همان دام هایی هستند که معامله گر (تریدر) را به ضررهای غیرقابل جبران می کشانند.

ممکن است یک بار حذف کردن یا عقب بردن حد ضرر نتیجه بدهد و شما از معامله با سود خارج شوید ولی این رفتار ذهن شما را شرطی می کند و در نهایت وارد چرخه ای می شوید که طی آن نه تنها تمام سودهای گذشته بلکه بخش قابل توجهی از اصل سرمایه نیز به بازار بازگردانده می شود. پس به طور کلی حد ضرر یک ابزار تنبیهی نیست و در اصل یک سپر حفاظتی است که باید بدون هیچ تردیدی به آن پایبند باشید.

همانطور که گفته شد یکی از مهم ترین اصول موفقیت در بازار فارکس مدیریت ریسک و سرمایه می باشد و تریدرهایی که بدون برنامه وارد بازار میشوند معمولاً در برابر نوسانات شدید قیمت دچار ضررهای سنگین می گردند. یکی از مهمترین ابزارهایی که برای جلوگیری از این اتفاق وجود دارد ابزارهای حد سود (Take Profit) و حد ضرر (Stop Loss) می باشند که این دو ابزار به تریدرها کمک می کنند تا سود خود را به موقع تثبیت کرده و از زیان های احتمالی جلوگیری نمایند.

در نظر داشته باشید که درک درست از نحوه ی تعیین حد سود و حد ضرر، نقش بسیار مهمی در حفظ سرمایه، افزایش بازدهی و جلوگیری از تصمیم های احساسی شما در هنگام معامله دارد.

حد سود و حد ضرر در فارکس چیست؟

در بازار فارکس ابزارهای حد سود (Take Profit) و حد ضرر (Stop Loss) از مهم ترین ابزارهای مدیریت ریسک و سرمایه محسوب می گردند. این دو ابزار به تریدرها کمک می نماید تا پیش از رسیدن قیمت به مقادیر بحرانی (چه در حالت سود و چه در حالت زیان) معامله به صورت خودکار بسته شود و عملاً اوردر حد سود و ضرر زمانی استفاده می شود که شما در یک معامله باز سطح قیمتی مشخصی را تعیین نمایید تا اگر قیمت به آن سطح رسید، پوزیشن به صورت خودکار بسته شود. این کار مانع از ضررهای سنگین و همچنین از بین رفتن سود به دست آمده می شود.

برای روشن تر شدن موضوع فرض کنید اگر شما در جفت ارز EUR/USD در قیمت 1.1000 پوزیشن خرید باز کرده اید و حد ضرر را روی 1.0950 قرار دادید، در صورت کاهش قیمت تا 1.0950 معامله بسته شده و از ضرر بیشتر جلوگیری می شود و همچنین اگر در معامله خرید EUR/USD در قیمت 1.1000 وارد شده اید و حد سود خود را روی 1.1050 قرار دهید، با رسیدن قیمت به 1.1050 معامله بسته شده و 50 پیپ سود برای شما ثبت می گردد.

حد ضرر (Stop Loss) در فارکس چیست؟

حد ضرر یا استاپ لاس (Stop Loss) ابزاری برای جلوگیری از ضرر بیشتر در صورت حرکت قیمت برخلاف پیش بینی تریدر می باشد؛ یعنی زمانی که وارد یک معامله می شوید، ممکن است روند بازار خلاف انتظار شما حرکت کند که در این حالت با تعیین یک نقطه خروج از پیش تعیین شده به پلتفرم معاملاتی خود دستور می دهید که در صورت رسیدن قیمت به آن عدد، معامله به صورت خودکار بسته شود. عملاً وظیفه حد ضرر محافظت از سرمایه و جلوگیری از ضررهای غیرقابل کنترل می باشد.

حد سود (Take Profit) در فارکس چیست؟

حد سود (Take Profit) یا به اختصار TP سطح قیمتی می باشد که تریدر در آن تصمیم دارد با سود مشخص از معامله خارج شود و این زمانی است که بازار در جهت پیش بینی شما حرکت می نماید و شما می توانید نقطه ای را تعیین کنید تا وقتی قیمت به آن رسید، سیستم به صورت خودکار معامله را ببندد و سودتان را تثبیت نماید. عملاً وظیفه حد سود محافظت از سودهای کسب شده پیش از بازگشت احتمالی بازار است.

اهمیت تعیین حد سود و ضرر در معاملات فارکس

تعیین حد سود و حد ضرر از اصول اصلی مدیریت سرمایه در فارکس می باشد و بدون مشخص کردن این دو مقدار، تریدر در برابر نوسانات بازار کاملاً بی دفاع خواهد ماند و ممکن است تنها با چند حرکت سریع بازار بخش بزرگی از سرمایه اش را از دست بدهد. این دو سطح به شما کمک می کنند تا از معاملات خود با حداقل ریسک و حداکثر بازدهی خارج شوید.

مزایای تعیین حد سود و ضرر:

• جلوگیری از ضررهای ناگهانی و غیرقابل پیش بینی
• حذف احساسات در هنگام تصمیم گیری
• مدیریت منطقی و دقیق سرمایه
• افزایش نظم در استراتژی معاملاتی

بعنوان شخصی که سالها در بازارهای مالی فعالیت داشته ام، پیشنهاد میکنم که وقتی حد ضرری برای معامله تان مشخص میکنید؛ زمانی که قیمت به سمت آن حرکت میکند، آنرا تحت هیچ شرایطی جابجا و یا حذف ننمایید که دچار ضرر سنگین تر نشوید.

نحوه تعیین حد ضرر (Stop Loss) در متاتریدر

برای تنظیم استاپ لاس در نرم افزار MetaTrader مراحل زیر را دنبال کنید:

1. نرم افزار متاتریدر (MT4 یا MT5) را باز کنید.
2. حساب معاملاتی مورد نظر را انتخاب کرده و روی جفت ارز مدنظر خود کلیک کنید.
3. گزینه ی New Order (سفارش جدید) را بزنید.
4. در پنجره بازشده، عدد مورد نظر برای Stop Loss (توقف ضرر) را وارد کنید.
5. در صورت نیاز، در بخش Take Profit (کسب سود) نیز حد سود خود را تعیین نمایید.

بعنوان مثال در تصویر زیر جفت ارز یورو و دلار آمریکا قرار گرفته که در هر زمان می توانید با کلیک روی پوزیشن باز، مقدار حد ضرر و سود را تغییر دهید یا جا به جا نمایید:

در معامله بالا قیمت فروش فعلی جفت ارز EUR/USD برابر با 1.1849 می باشد و شما قصد دارید حد ضرر (Stop Loss) را بر اساس این نرخ تنظیم نمایید. اگر حد ضرر را روی 1.1844 قرار دهید، تفاوت بین این دو مقدار 5 پیپ خواهد بود (1.1849 – 1.1844 = 0.0005). در این حالت اگر روند بازار نزولی شود و قیمت تا سطح 1.1844 کاهش پیدا کند معامله به طور خودکار بسته خواهد شد. به این ترتیب حداکثر ضرر شما فقط 5 پیپ خواهد بود و از زیان های بزرگ تر جلوگیری خواهید کرد.

برای مطالعه بیشتر در خصوص سفارش گذاری و انواع آن به «سفارش گذاری در فارکس و کریپتو» مراجعه کنید تا به صورت کامل تری در این خصوص مطالعه داشته باشید.

نحوه تعیین حد سود (Take Profit) در فارکس

در زمان ورود به معامله باید علاوه بر حد ضرر، نقطه خروج در سود (حد سود) خود را نیز از قبل مشخص نمایید. در شرایط معمول تریدرها حد سود را بزرگ تر از حد ضرر تعیین می کنند تا نسبت ریسک به ریوارد (Risk/Reward Ratio) مثبت باشد. تحلیلگرهای تکنیکال برای مشخص کردن حد سود معمولاً از نقاط مقاومت و حمایت قیمتی استفاده می نمایند. مثلاً در تصویر زیر قیمت فعلی جفت ارز GBP/USD برابر با 1.30216 می باشد و طبق تحلیل انتظار داریم قیمت تا مقاومت 1.30759 رشد نماید که در این صورت می توانیم حد سود را کمی پایین تر، مثلاً روی 1.30680 قرار دهیم.

اگر تحلیل درست باشد و بازار به این سطح برسد، معامله به صورت خودکار بسته می شود و در این مثال شما 47 پیپ سود کسب خواهید نمود:

نکته طلایی در تعیین حد سود و ضرر

در استراتژی های حرفه ای معمولاً از نسبت ریسک به ریوارد (Risk to Reward) 1 به 2 استفاده می شود که در این حالت اگر حد ضرر شما 50 پیپ باشد و حد سود را 100 پیپ تعیین کنید که نسبت ریسک به بازده شما 1 به 2 است و این یعنی اگر در دو معامله متوالی یکی ضرر کنید و دیگری را با سود ببندید، در مجموع همچنان در سود خواهید بود.

دیدگاه ال بروکس در مورد تعیین حد ضرر (Stop Loss)

ال بروکس (Al Brooks) یکی از تحلیل گران مطرح پرایس اکشن می باشد که نگاه بسیار دقیق و تحلیلی به مفهوم حد ضرر دارد و او معتقد است هنگام تعیین حد ضرر باید همیشه سود مورد انتظار، حداقل برابر با میزان ریسک (یعنی همان R/R یک به یک) باشد. به بیانی دیگر اگر مثلاً در یک معامله 40 پیپ ریسک کرده اید، باید حداقل انتظار 40 پیپ سود یا بیشتر را داشته باشید.
همچنین در شرایطی که ریسک را بالاتر می برید (مثلاً 3 برابر حالت معمولی) بهتر است که حجم معامله را کمتر (مثلاً یک سوم حجم معمول) انتخاب کنید تا سرمایه ی زیادی در معرض خطر قرار نگیرد.

نحوه تعیین حد ضرر در روند صعودی

در روندهای صعودی معمولاً قیمت درون یک کانال افزایشی نوسان خواهد کرد و سقف ها و کف های بالاتری (Higher Highs & Higher Lows) ایجاد می نماید که در این شرایط تریدرهای حرفه ای حد ضرر خود را در زیر آخرین کف (Swing Low) قرار می دهند تا اگر روند شکسته شد، از معامله خارج شوند.

همچنین در هنگام ادامه روند نیز بسیاری از تریدرها از روش تریلینگ استاپ (Trailing Stop) استفاده می نمایند که تریلینگ استاپ به معنای این است که هم زمان با افزایش قیمت، حد ضرر را نیز به صورت تدریجی بالاتر می آورند تا هم از سود محافظت گردد و هم در صورت برگشت بازار سودهای کسب شده از بین نرود.

نحوه تعیین حد ضرر در روند نزولی

در روند نزولی بازار (Downtrend) نیز سقف ها و کف های قیمتی به صورت پی در پی پایین تر از یکدیگر تشکیل می گردند و قیمت درون یک کانال نزولی (Descending Channel) حرکت می نماید که در چنین شرایطی تریدرهای حرفه ای (به ویژه تریدرهای سوئینگ (Swing Traders)) معمولاً حد ضرر خود را بالاتر از آخرین سقف (Last Swing High) قرار می دهند تا اگر قیمت بتواند از آخرین سقف عبور نماید، روند نزولی عملاً پایان یافته و احتمال تغییر جهت بازار وجود دارد.

روش های گذاشتن حد ضرر در فارکس

تریدرها و تحلیل گران با توجه به نوع استراتژی خود از روش های مختلفی برای تعیین محل دقیق حد ضرر استفاده می نمایند که در ادامه چند روش پر کاربرد را بررسی می کنیم:

تعیین حد ضرر بر اساس پرایس اکشن (Price Action)

در این روش محل حد ضرر با توجه به کندل سیگنال (Signal Bar) مشخص می شود:

• در معاملات خرید (Buy): حد ضرر معمولاً یک تیک پایین تر از کف کندل سیگنال یا کی بار (Key Bar) تعیین می گردد.
• در معاملات فروش (Sell): حد ضرر معمولاً یک تیک بالاتر از سقف کندل سیگنال قرار داده می شود.

بعنوان نمونه در یک روند نزولی اگر الگوی مثلث بازشونده (Expanding Triangle) یا الگوی MTR مشاهده گردد، حد ضرر در بالای سقف الگوی سیگنال قرار می گیرد تا در صورت شکست سقف، تریدر از معامله خارج شود.

تعیین حد ضرر بر اساس میزان سرمایه یا پول (Capital-Based Stop)

در این روش تریدر حد ضرر خود را با توجه به درصد مشخصی از سرمایه یا دامنه نوسان روزانه بازار تعیین می نماید. بعنوان مثال می توان حد ضرر را در فاصله ای حدود 20 درصد از میانگین دامنه نوسان روزانه (ATR) قرار داد تا در نوسانات کوتاه مدت، حد ضرر فعال نشود.

در این روش هدف آن است که مقدار ضرر هر معامله بیش از 2 تا 3 درصد کل سرمایه نباشد. حد ضرر بر اساس میزان سرمایه یا پول بدینگونه است که اگر در بالای کندل سیگنال وارد خرید شده اید، می توانید حد ضرر را دو تیک پایین تر از نقطه ورود یا کمی پایین تر از کف کندل سیگنال قرار دهید.

تعیین حد ضرر بر اساس گام های قیمتی یا پولبک ها

در استراتژی های پرایس اکشن برخی تریدرها در زمان پولبک (Pullback) وارد معامله می شوند و حد ضرر را بر اساس ارتفاع پولبک تعیین می نمایند و این به معنای آن است که ارتفاع آخرین موج اصلاحی را اندازه می گیرند و همان مقدار را به عنوان فاصله ی حد ضرر از نقطه ورود در نظر می گیرند.

نکات کلیدی در گذاشتن حد ضرر در روند نزولی

• در روند نزولی حد ضرر همیشه باید در بالای آخرین سقف معتبر قرار گیرد.
• در صورت مشاهده ی چند کندل صعودی پیاپی، بهتر است پیش از برخورد به استاپ به صورت دستی از معامله خارج شوید.
• استفاده از Trailing Stop در روندهای نزولی باعث می شود هم زمان با کاهش قیمت، حد ضرر شما نیز پایین تر بیاید و سودهای کسب شده حفظ گردند.
• هرگز حد ضرر را به صورت احساسی تغییر ندهید؛ همیشه تصمیمات خود را بر اساس تحلیل تکنیکال انجام دهید.

نحوه گذاشتن حد ضرر بر اساس گام های اندازه گیری شده (Measured Move Stop Loss)

یکی از روش های دقیق و تحلیلی برای تعیین حد ضرر (Stop Loss) در فارکس استفاده از گام های اندازه گیری شده (Measured Moves) می باشد که در این روش تریدر به جای انتخاب تصادفی یک عدد، از الگوهای قیمتی و اندازه حرکات بازار برای محاسبه فاصله ی منطقی حد ضرر و حد سود استفاده می نماید.

روش های محاسبه گام و تعیین حد ضرر

برای محاسبه گام های قیمتی و قرار دادن حد ضرر میتوان از سه معیار اصلی زیر استفاده نمود:

1. ارتفاع کندل سیگنال (Signal Bar Range)
2. گپ قیمتی (Price Gap) داخل الگو
3. فاصله ی حد سود تا نقطه ی ورود (Entry-to-Target Distance)

مثلاً در الگوی مثلث بازشونده (Expanding Triangle) ابتدا ارتفاع کندل سیگنال اندازه گیری می گردد و سپس به همان میزان، از نقطه ی ورود در جهت مخالف حرکت می کنیم تا محل دقیق حد ضرر مشخص شود که در این حالت اگر مثلاً ارتفاع کندل سیگنال 30 پیپ باشد، حد ضرر نیز در فاصله ی 30 پیپی از نقطه ورود قرار خواهد گرفت.

شایان ذکر است که برای تعیین حد سود هم می توان از ارتفاع سقف الگو استفاده نمود؛ یعنی فاصله نقطه ورود تا سقف مثلث (نقطه A) را به عنوان حد سود خود در نظر گرفت که در این حالت حد ضرر شما بر اساس رفتار واقعی بازار تنظیم می گردد نه به صورت دلخواه.

گذاشتن حد سود و ضرر در شکست ها (Stops in Strong Breakouts)

در شرایطی که بازار وارد یک شکست قوی (Strong Breakout) می گردد، رفتار قیمت نسبت به روندهای معمول متفاوت خواهد بود چرا که در این مواقع احتمال موفقیت معامله زیاد می شود ولی از طرف دیگر سود نسبتاً پایین تر است و دلیل آن هم این است که معمولاً بخشی از حرکت اصلی بازار پیش تر انجام شده است که در این شرایط:

• حد ضرر معمولاً بزرگ تر در نظر گرفته می شود تا نوسانات اولیه باعث بسته شدن زود هنگام پوزیشن نگردد.
• تریدرهای حرفه ای حد ضرر خود را در کف کندل سیگنال صعودی قرار می دهند.
• حتی در زمان ایجاد پولبک (Pullback) نیز برخی تریدرها با اطمینان از قدرت روند، وارد معامله می گردند و از همان منطق برای حد ضرر استفاده می نمایند.

همچنین اگر گپ قیمتی (Price Gap) در نمودار مشاهده شود نیز میتوان بر اساس فاصله ی گپ نیز حد سود و حد ضرر را محاسبه نمود چرا که گپ ها معمولاً نقش حمایت یا مقاومت پویا را در نمودارهای قیمتی ایفا می کنند.

نحوه گذاشتن حد ضرر در روند رنج (Range Market Stops)

در بازارهای رنج یا خنثی (Sideways Market) که قیمت در یک محدوده مشخص نوسان می کند معمولاً از استراتژی اسکالپ (Scalp Trading) استفاده می شود که در این حالت میزان ریسک و بازدهی معمولاً برابر می باشد. یعنی مثلاً اگر حد سود را 15 پیپ در نظر بگیرید، حد ضرر نیز باید حدود 15 پیپ باشد.

در این حالت بهترین روش محاسبه حد ضرر استفاده از ریسک حقیقی (Actual Risk) می باشد. بعنوان مثال می توانید حد ضرر را یک تیک بالاتر از سقف کندل سیگنال نزولی یا یک تیک پایین تر از کف کندل صعودی تعیین نمایید که این کار باعث می گردد که استاپ شما دقیقاً در نقطه ای منطقی و نزدیک به محدوده مقاومت یا حمایت قرار بگیرد.

اندیکاتور تعیین حد ضرر (Stop Loss Indicator)

یکی از ابزارهای قدرتمند برای تعیین منطقی حد ضرر اندیکاتور ATR (Average True Range) می باشد که این اندیکاتور میزان نوسان بازار را اندازه گیری می نماید و به شما نشان می دهد که در شرایط فعلی بازار فاصله ی امن و معقول برای استاپ لاس شما چقدر خواهد بود. مثلاً اگر مقدار ATR در تایم فریم یک ساعته برابر با 20 پیپ باشد، می توانید حد ضرر را در فاصله ی 1 تا 1.5 برابر ATR از نقطه ورود قرار دهید (یعنی بین 20 تا 30 پیپ) که در این حالت حد ضرر شما صرفاً یک عدد ثابت نیست و بر اساس نوسانات واقعی بازار تنظیم می گردد.