شاخص قیمت تولید کننده (Producer Price Index – PPI) تغییرات قیمت کالاها و خدمات را از دیدگاه تولیدکنندگان و عرضه کنندگان اندازه گیری می کند و معمولاً پیش از آنکه اثر تورم در قیمت مصرف کننده نمایان گردد، سیگنال های مهمی به تحلیلگران اقتصادی می دهد. این شاخص ابزاری مهم برای سنجش تورم و رکود تورمی (Deflation) در سطح عمده فروشی می باشد و به عنوان یکی از شاخص های پیشرو تصویر نسبتاً دقیقی از سلامت کلی اقتصاد ارائه می نماید.
شاخص PPI عمدتاً بازتاب دهنده تغییرات سطح قیمت در مرحله تولید است درحالیکه شاخص قیمت مصرف کننده (CPI) تغییرات قیمت را در مرحله مصرف نهایی نشان می دهد. از آنجا که افزایش هزینه های تولید معمولاً در نهایت به مصرف کنندگان منتقل می گردد، رشد PPI می تواند نشانه ای از افزایش آتی CPI و تورم عمومی باشد. به همین دلیل PPI در کنار CPI یکی از شاخص های مهم تحلیل تورم محسوب می شوند.
اگر تقویم های اقتصادی فارکس را مشاهده نمایید، واضحاً خواهید دید که شاخص PPI نیز یکی از شاخص های مهم است که وقتی عددش مشخص می گردد، تاثیر نسبتاً زیادی در شاخص دلار (DXY) می گذارد که با تغییر شاخص دلار، متعاقباً تغییرات بسیاری در قیمت جفت ارزهای وابسته آن ایجاد می شود که برای پایش و اطلاع از زمان چنین اخباری پیشنهاد می شود دائماً صفحه «تقویم اقتصادی» بروکی فای را مشاهده کنید، چرا که اخبار تمامی بازارهای مالی از جمله بازار فارکس، بازار کریپتو و… را به صورت رایگان و به زبان فارسی برایتان آماده کردیم و ارائه داده ایم.
شاخص PPI (بهای تولید کننده) چیست؟
شاخص PPI (قیمت تولید کننده) مجموعه ای از شاخص هاست که میانگین تغییرات قیمت فروش کالاها و خدمات تولید شده توسط تولید کنندگان داخلی آمریکا را در طول زمان اندازه گیری می کند. این شاخص، تورم یا کاهش قیمت ها را از دید فروشنده (تولید کننده یا ارائه دهنده خدمات) بررسی می نماید {1}.
شاخص PPI میانگینی وزنی از هزاران شاخص قیمتی است که قیمت محصولات و خدمات را بر اساس صنعت، نوع محصول و نوع خریدار بررسی می نماید. این داده ها به صورت ماهانه توسط U.S. Bureau of Labor Statistics منتشر می شوند. برخلاف شاخص قیمت مصرف کننده (CPI) که قیمت پرداختی نهایی توسط مصرف کنندگان را بررسی می نماید، شاخص PPI بر قیمت دریافتی تولید کنندگان تمرکز دارد و بیشتر بازتاب دهنده هزینه ها در زنجیره تامین می باشد.
شاخص PPI چگونه محاسبه می شود؟
محاسبه شاخص قیمت تولید کننده یک فرآیند آماری مرحله ای است که توسط نهادهای رسمی مانند U.S. Bureau of Labor Statistics انجام می شود. مراحل اصلی آن عبارت اند از:
1. انتخاب نمونه (Sample Selection)
در اولین قدم نمونه ای نماینده از تولید کنندگان انتخاب می شود که صنایع مختلف را پوشش دهد، شامل بنگاه های کوچک، متوسط و بزرگ باشد و توزیع جغرافیایی متوازن داشته باشد که این مرحله نقش تعیین کننده ای در دقت و اعتبار شاخص PPI دارد.
2. جمع آوری داده های قیمتی (Price Data Collection)
پس از انتخاب نمونه، داده های قیمتی کالاها و خدمات از تولید کنندگان منتخب به صورت دوره ای جمع آوری می گردد که این اطلاعات معمولاً شامل مشخصات محصول یا خدمت، قیمت فروش، حجم فروش و محل عرضه می باشد.
3. محاسبه شاخص قیمت (Price Index Calculation)
در این مرحله برای هر کالا یا خدمت یک شاخص قیمت محاسبه می شود. این کار با مقایسه قیمت دوره جاری با دوره پایه صورت می پذیرد و معمولاً از یکی از فرمول های زیر استفاده می گردد:
I. فرمول لاسپیرز (Laspeyres)
- : قیمت کالا یا خدمت در دوره جاری
- : قیمت در دوره پایه
- Q: مقدار تولید یا فروش در دوره پایه
این روش فرض میکند الگوی تولید ثابت مانده و بیشتر در شاخص های رسمی استفاده می گردد.
II. فرمول پاشه (Paasche)
- t: قیمت در دوره جاری
- t: قیمت در دوره پایه
- Q: مقدار تولید یا فروش در دوره جاری
این فرمول انعطاف پذیرتر می باشد ولی جمع آوری داده های آن دشوارتر است.
شایان ذکر می باشد که این فرمول ها همان روش های متداول محاسبه CPI نیز هستند.
4. محاسبه میانگین وزنی (Weighted Average)
در آخر شاخص های قیمتی به صورت میانگین وزنی ترکیب می گردند. یعنی وزن هر کالا یا خدمت بر اساس اهمیت آن در کل اقتصاد تعیین می شود که معمولاً به عواملی مانند میزان فروش تولید کننده یا ارزش کل تولید وابسته می باشد.
خلاصه فرآیند محاسبه PPI
| مرحله | شرح |
| انتخاب نمونه | گزینش تولید کنندگان نماینده از صنایع و مناطق مختلف |
| جمع آوری قیمت | دریافت دوره ای اطلاعات قیمتی کالاها و خدمات |
| محاسبه شاخص | مقایسه قیمت دوره جاری با دوره پایه |
| وزن دهی | اعمال وزن بر اساس سهم اقتصادی هر محصول |
| محاسبه نهایی | استخراج عدد کل شاخص PPI |
شاخص PPI عملاً میانگین تغییرات قیمت فروش تولیدکنندگان داخلی را در طول زمان اندازه گیری می نماید. قیمت های لحاظ شده در این شاخص معمولاً مربوط به اولین معامله تجاری برای بسیاری از کالاها و برخی خدمات هستند.
تفاوت شاخص PPI و CPI
برای روشن تر شدن تفاوت های بین دو شاخص اصلی PPI و CPI جدول زیر تعبیه شده که با مشاهده آن میتوانید راحت تر فرق بین این دو شاخص را متوجه شوید:
| ویژگی | PPI | CPI |
| دیدگاه | فروشنده (تولید کننده) | مصرف کننده |
| مرحله قیمت | اولین معامله تجاری | فروش نهایی |
| واردات | ❌ | ✅ |
| صادرات | ✅ | ❌ |
| هزینه مسکن | ❌ | ✅ (حدود ⅓ شاخص) |
| نوع تورم | عمده فروشی | مصرف کننده |
| کاربرد اصلی | تحلیل هزینه تولید | قدرت خرید خانوار |
بهتر است بدانید تا سال 1978 شاخص PPI با نام شاخص قیمت عمده فروشی (WPI) شناخته می شد و در سال 1982 مبنای تمام شاخص های PPI به عدد 100 باز تنظیم گردید.
اعداد شاخص قیمت تولیدکننده (PPI) چگونه منتشر می شوند؟
هر ماه بیش از 10,000 شاخص قیمتی محصول و صنعت توسط U.S. Bureau of Labor Statistics (شرکت ها به صورت داوطلبانه در اختیار U.S. Bureau of Labor Statistics قرار می دهند) تولید می شود. این داده ها مبنای محاسبه شاخص قیمت تولید کننده (PPI) هستند و به دو صورت تعدیل شده فصلی و بدون تعدیل فصلی منتشر می گردند. شاخص PPI در سه دسته اصلی منتشر می شوند:
- طبقه بندی صنعتی
- طبقه بندی کالایی
- تقاضای نهایی (تقاضای واسطه ای (Final Demand – Intermediate Demand))
این ساختار چند لایه باعث می شود تحلیلگران بتوانند تغییرات قیمت را از زوایای مختلف بررسی نمایند {2}.
1. طبقه بندی صنعتی (Industry Classification)
در این ساختار شاخص قیمت تولید کننده تغییرات قیمت خروجی خالص یک صنعت را (فروش خارج از همان صنعت) اندازه گیری می کند. در این مدل طبقه بندی PPI شامل شاخص هایی است که قیمت دریافتی تولید کنندگان را در بیش از 500 صنعت مختلف اندازه گیری می نمایند و تمرکز این شاخص ها بر خروجی فروخته شده خارج از همان صنعت است. از ویژگی های طبقه بندی صنعتی میتوان به موارد زیر اشاره نمود:
- انتشار حدود 500 شاخص صنعتی
- بیش از 3,700 زیرشاخص محصول و رده کالایی
- حدود 500 شاخص برای گروه های صنعتی
- استفاده از کدهای NAICS برای هم خوانی با داده های اقتصادی دیگر مانند اشتغال، بهره وری و دستمزد
2. طبقه بندی کالایی (Commodity Classification)
در این طبقه بندی کالاها و خدمات بدون توجه به صنعت تولید کننده و صرفاً بر اساس شباهت فیزیکی یا ترکیب مواد دسته بندی می گردند؛ عملاً به زبان ساده نوع صنعت تولید کننده نادیده گرفته می شود و محصولات صرفاً بر اساس ماهیت کالا یا خدمت گروه بندی می شوند. این ساختار منحصراً متعلق به PPI می باشد و با هیچ نظام کد گذاری استاندارد دیگری تطابق ندارد.
در این ساختار بیش از 3,700 شاخص قیمتی برای کالاها و حدود 900 شاخص برای خدمات منتشر می شود. این روش به تحلیل تغییرات قیمت یک کالا یا خدمت خاص (فارغ از محل تولید آن) کمک می نماید و شاخص ها بر اساس محصول، خدمت و کاربرد نهایی تنظیم می گردند.
3. سیستم تقاضای نهایی (تقاضای واسطه ای (FD-ID))
شاخص های FD-ID از داده های کالایی استفاده می نمایند ولی آن ها را بر اساس هویت اقتصادی خریدار (نوع خریدار) و نیاز یا عدم نیاز به پردازش بیشتر (میزان پردازش یا مونتاژ فیزیکی محصول) مجدداً گروه بندی می کنند که در مجموع بیش از 600 شاخص FD-ID منتشر می شود. شاخص های تقاضای نهایی (Final Demand) مبنای محاسبه عدد اصلی یا تیتر PPI هستند و تصویر کلی تورم در سطح تولید نهایی را ارائه می دهند و از ویژگی های مهم آن میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- انتشار بیش از 600 شاخص FD-ID
- پوشش کالاها، خدمات و ساخت و ساز
- جایگزین سیستم قدیمی Stage of Processing (SOP) از ژانویه 2014
- پوشش گسترده تر شامل خدمات، صادرات و خریدهای دولتی
کاربردهای شاخص PPI (قیمت تولید کننده)
شاخص PPI برای موارد زیر استفاده می شود:
- پیش بینی تورم
- تنظیم بندهای تعدیل قیمت در قراردادهای خصوصی
- تحلیل فشار هزینه ای صنایع
- مقایسه روند قیمت در سطح عمده فروشی و خرده فروشی
شاخص PPI چگونه کار می کند؟
شاخص PPI تورم (و به ندرت کاهش قیمت) را از دید تولید کننده یا ارائه دهنده خدمات اندازه گیری می نماید. در بلند مدت قیمت تولید کننده و مصرف کننده همگرا هستند ولی در کوتاه مدت ممکن است به دلایلی مانند هزینه های توزیع، مالیات ها و یارانه ها با یکدیگر اختلاف داشته باشند.
هنوز نظری ثبت نشده است.