رگوله فارکس چیست؟ | راهنمای کامل شناخت رگولاتوری‌ بروکرها از سطح 1 تا 5 و رگوله آفشور

رگوله مجوز و تاییدیه قانونی است که بیان می نماید یک بروکر زیر نظر مستقیم یک نهاد رسمی می باشد. برخی از تریدرها رگوله بروکرها را جدی نمیگیرند ولی من بعنوان کسی که سالها در بازار فارکس مشغول به فعالیت هستم باید تاکید کنم که رگوله هر بروکر ابتدایی ترین و مهمترین پارامتر برای انتخاب بروکر معتبر می باشد.

بروکرهایی که رگوله معتبر ندارند به هر روشی که میلشان بکشد، میتوانند پاسخ کاربران را بدهند و حتی اگر سرمایه کاربران را پس ندهند هم عملاً دست کاربر به جایی بند نیست {1}. در اوایلی که وارد بازار فارکس شده بودم اطلاع چندانی از این موارد نداشتم و در هر بروکری را که اطرافیان پیشنهاد می دادند ثبت نام می کردم. زمانی این موضوع رگوله ها برایم بسیار حیاتی شد که متوجه شدم بروکرهایی که رگوله ندارند هم در قیمت ها دستکاری میکنند و هم برای برداشت یا اجازه صادر نمیکنند یا بسیار با تاخیر آن را انجام می دهند.

به صورت بی تعارف بگویم، در حال حاضر اگر بروکری رگوله معتبر هم داشته باشد و نخواهد سرمایه ما را چون در ایران هستیم پس بدهد، عملاً کار چندانی از دستمان برنمی آید (به دلیل شرایط تحریمی و…) ولی این باید خاطر نشان کنم که بروکرهایی که دارای رگوله های معتبر هستند، هیچگاه نه خود و نه مشتری را در چنین وضعیتی قرار نمی دهند و ثبت کوچکترین تخلف از سوی کاربر در وبسایت های رگوله کننده میتواند پیامدهای بدی را برای بروکرها داشته باشد و سازمان رگوله کننده از حق مشتری دفاع می کند {این وبسایت حقوقی بین المللی نیز به این موضوع اشاره نموده 2}.

یکی از بزرگ ترین ریسک ها برای تریدرهای فارکس سرمایه گذاری (یا واریز وجه) در بروکرهایی است که بدون رگوله فعالیت می نمایند که نبود نظارت قانونی در بروکرها می تواند باعث سوء استفاده های مالی، بلوکه شدن سرمایه یا حتی ورشکستگی های ناگهانی گردد و به همین دلیل شناخت رگولاتوری های معتبر فارکس برای هر تریدر ضروری است.

رگوله چیست و چه نقشی در معاملات فارکس دارد؟

رگوله (Financial Regulation) نوعی تاییدیه و مجوز قانونی می باشد که اعلام می نماید یک بروکر تحت نظارت مستقیم یک نهاد مالی معتبر فعالیت دارد که این نظارت شامل مجموعه ای از قوانین، خط مشی ها و استانداردهای مالی است که بروکرها موظف به رعایت آن می باشند.

کلمه Regulation در زبان انگلیسی به معنای قانون، آیین نامه و نظارت می باشد بنابراین وقتی می گوییم یک بروکر رگوله است (This broker is REGULATED) در واقع منظور این است که بروکر تحت نظارت یک سازمان مالی معتبر فعالیت می کند و بهتر است بدانید در زبان فارسی چون تلفظ regulated کمی دشوار می باشد، شکل کوتاه تر و رایج تر آن یعنی رگوله استفاده می گردد.

چرا وجود رگوله برای بروکر اهمیت دارد؟

نهادهای رگولاتوری سازمان هایی هستند که وظیفه آنها نظارت بر عملکرد بروکرها می باشد و این نظارت ها از دستکاری قیمت ها، تخلفات مالی و تقلب، بلوکه کردن بی دلیل سرمایه کاربران، ورشکستگی های بدون اطلاع رسانی، سوء استفاده از اطلاعات کاربران جلوگیری می نماید. بروکرهای رگوله موظف هستند سرمایه مشتریان را در حساب های تفکیک شده نگهداری نمایند (Segregated Accounts) و گزارش مالی ارائه دهند و همچنین روندهای برداشت و واریز را با قوانین شفاف انجام دهند.

بسیاری از بروکرهای مطرح جهانی به دلیل تحریم های اقتصادی خدمات خود را به تریدرهای ایرانی قطع نموده اند. برخی از بروکرها برای اینکه بتوانند به کاربران ایرانی خدمات بدهند تحت رگوله های سطح پایینتر دامنه جدیدی ثبت کرده اند و با آن دامنه به تریدرهای ایرانی خدمات میدهند. برای اینکه بتوانید بهترین بروکرهای فارکس برای ایرانیان را بهتر بشناسید و از مزایا و معایب هر کدام مطلع شوید پیشنهاد می شود که مقاله مرتبط با آن را در بروکی فای مطالعه نمایید.

سطح بندی رگوله های فارکس

در انتخاب بروکر یکی از مهم ترین معیارها سطح رگوله ای است که آن بروکر دریافت نموده است. بهتر است بدانید که به طور کلی نهادهای نظارتی فارکس در 5 سطح دسته بندی می گردند و هر چه سطح رگوله بالاتر باشد، یعنی نظارت های سختگیرانه تری بر بروکر اعمال می شود و متعاقب آن امنیت سرمایه گذاری در این بروکرها بیشتر می گردد. رگوله های سطح 1 معتبرترین نوع رگولاتوری در جهان هستند و مورد تایید اکثر سایت ها، بروکرها و منابع معتبر از جمله سایت Forexbrokers، Trustpilot و… می باشند.

رگوله های سطح 1 (Tier 1)

معتبرترین و سخت گیرانه ترین نهادهای نظارتی فارکس رگوله های سطح یک می باشند که بروکرهایی که تحت این نظارت فعالیت می نمایند دارای بالاترین میزان امنیت، شفافیت و پاسخ گویی قضایی هستند و در صورت وقوع تخلف، این نهادها قوانین بسیار سختگیرانه ای برای برخورد با بروکر اعمال می کنند. رگوله های سطح 1 به شرح زیر می باشند:

آژانس های نظارتی اتحادیه اروپا (زیرمجموعه MiFID)

رگوله هایی که بر اساس قانون پاسپورتینگ اروپا جزء سطح 1 محسوب می گردند که بر اساس چارچوب نظارتی MiFID تحت نظارت هر یک از نهادهای زیر باشد، در سطح 1 قرار می گیرد و این بروکرها می تواند خدمات خود را در تمام کشورهای اروپایی نیز ارائه نماید و کاربران به راحتی میتوانند از آن بروکرها استفاده کنند:

رگوله های سطح 2 (Tier 2)

رگوله های سطح 2 نیز مانند رگوله های سطح 1 از سرمایه تریدرها محافظت می نمایند ولی قوانین و سخت گیری های آن ها کمی نسبت به سطح 1 ملایم تر می باشد اما با این حال، بروکرهایی که تحت نظارت این رگولاتوری ها فعالیت می کنند کاملاً معتبر و قابل اعتماد محسوب می شوند و در بسیاری از کشورها به عنوان مجوز رسمی فعالیت معرفی می گردند. رگوله های سطح 2 به شرح زیر می باشند:

رگوله های سطح 3 (Tier 3)

رگوله های سطح 3 دارای میزان نظارت متوسطی هستند و داشتن رگوله سطح 3 به تنهایی نمی تواند تضمین کننده اعتبار یک بروکر باشد؛ بنابراین دقت داشته باشید که اگر بروکری فقط رگوله سطح 3 را داشته باشد، بهتر است با دقت بیشتری بررسی گردد یا از بروکرهایی که دارای رگوله های سطح 1 یا 2  هستند استفاده شود. رگوله های سطح 3 به شرح زیر هستند:

رگوله های سطح 4 (Tier 4)

بهتر است بدانید که رگوله های سطح 4 کمترین میزان حفاظت از سرمایه مشتریان را دارا هستند و بروکرهایی که فقط رگوله سطح 4 دارند، معمولاً پر ریسک محسوب می گردند و به همین دلیل پیشنهاد می شود از سرمایه گذاری یا واریز وجه در این بروکرها جداً خودداری نمایید. رگوله های سطح 4 به شرح زیر می باشند:

رگوله های سطح 5 (Tier 5)

رگوله های سطح 5 کمترین نظارت ممکن را اعمال می نمایند و عملاً هیچ ساز و کار امنیتی استانداردی برای حفاظت از سرمایه مشتریان ندارند و صرفاً با دریافت وجه رگوله صادر می کنند. در نظر داشته باشید که بروکرهایی دارای رگوله سطح 5  هستند غیرقابل اعتماد می باشند و نباید در آن ها ثبت نام یا سرمایه گذاری نمود.

همانطور که در ابتدای مطلب گفته شد، بسیاری از بروکرهای معتبر جهانی به دلیل محدودیت های قانونی و تحریم ها برای ارائه خدمات به ایرانیان در دامنه جدیدی از رگوله های سطح 4 یا 5 استفاده می نمایند و این موضوع به معنای نامعتبر بودن آن بروکر نمی باشد چرا که به دلیل شرایط تحریمی مجبور به استفاده از رگوله های جانبی هستند تا بتوانند به تریدرهای ایرانی خدمات بدهند.

رگوله و قوانین در فارکس

بازار فارکس بزرگ ترین و نقدشونده ترین بازار مالی در جهان می باشد که روزانه بیش از 7.5 تریلیون دلار گردش مالی دارد و این حجم بالا از معاملات، این بازار را هم برای تریدرهای واقعی جذاب می نماید و هم برای افرادی که به دنبال کلاهبرداری، پول شویی و سوء استفاده های مالی هستند. از آنجایی که فارکس یک بازار غیرمتمرکز می باشد و مدیریت واحدی ندارد، وجود مجموعه ای از قوانین و نظارت ها بر روی آن بسیار ضروری می باشد و معمولاً با دو مفهوم مهم مطرح می گردد:

• قوانین فارکس (Rules & Policy): مجموعه ای از اصول و شرایطی که هر بروکر باید آنها را رعایت نماید.
• رگوله فارکس (Regulation): نظارتی عمیق تر، رسمی تر و الزام آور تر نسبت به قوانین فارکس است چرا که توسط نهادهای قانونی انجام  و نظارت می گردد.

رگوله بودن بروکر یعنی یک نهاد قانونگذار به طور مستقیم بر عملکرد آن بروکر نظارت دارد و رفتار مالی بروکر را بررسی، کنترل و در صورت لزوم جریمه یا محدود خواهد نمود. هدف این سیستم حفاظتی، کاهش ریسک سرمایه گذاران و جلوگیری از هرگونه تخلف مالی است.

چرا رگوله در فارکس اهمیت دارد؟

بازار فارکس به دلیل گستردگی جهانی و ماهیت غیرمتمرکزی که دارد پتانسیل ایجاد تخلف، دستکاری و تقلب را در خود بیشتر می نماید و حتی تاریخ فارکس نشان داده که برخی کشورها به دلیل نبود نظارت کافی دچار بحران های مالی و حتی ورشکستگی گردیده اند. به همین علت وجود نهادهای رگولاتوری معتبر نقشی بسیار حیاتی در ایجاد یک محیط امن و شفاف برای تریدرها و سرمایه گذاران دارد.

1. حفظ امنیت سرمایه های شما

بروکرهایی که تحت نظارت نهادهای معتبر فعالیت می نمایند باید طبق قوانین سرمایه مشتریان را در حساب های جداگانه (Segregated Accounts) نگهداری کنند و از سرمایه کاربران برای فعالیت های داخلی یا معاملات خود استفاده نکنند و همچنین در صورت ورشکستگی احتمالی، امکان جبران خسارت از طریق صندوق های حمایتی را داشته باشد. این قوانین باعث می گردد که سرمایه تریدرها در برابر خطرات احتمالی ایمن و محافظت شود.

2. شفافیت کامل در عملکرد بروکر

بروکرهای رگوله موظف هستند تا تمام هزینه ها، اسپرد، کمیسیون و شرایط معاملاتی را به صورت شفاف اعلام نمایند و از هرگونه هزینه پنهان یا تغییرات ناگهانی در قوانین پرهیز کنند و همچنین گزارش های مالی خود را به صورت دوره ای منتشر نمایند که این سطح از شفافیت به تریدرها کمک می نماید تصمیم های دقیق تر و آگاهانه تری بگیرند و اینگونه از برخورد با شرایط ناعادلانه جلوگیری خواهد گردید.

3. جلوگیری از تقلب، تخلف و دستکاری قیمت ها

یکی از مهم ترین اهداف رگولاتورها، جلوگیری از تخلفات رایج در بروکرهای غیرمعتبر می باشد که از جمله این تخلفات دستکاری اسپرد، تغییر مصنوعی قیمت ها، تاخیر عمدی در اجرای معاملات و فعالیت های غیرشفاف می باشد که بروکرهای رگوله برای جلوگیری از این موارد تحت قوانین بسیار سختگیرانه ای قرار دارند و در صورت تخلف با جریمه، تعلیق یا لغو مجوز مواجه خواهند گردید.

4. امکان حل اختلافات میان بروکر و تریدر

در صورت بروز مشکل بین مشتری و بروکر وجود رگوله معتبر یک مزیت بسیار بزرگ می باشد چرا که نهاد رگولاتور نقش میانجی بی طرف بین تریدر و بروکر را دارد و می تواند شکایت تریدرها را بررسی و بروکر را مجبور به اجرای قوانین نماید و این موضوع باعث افزایش امنیت روانی تریدرها، کاهش ریسک از دست رفتن سرمایه و ایجاد اعتماد میان کاربر و بروکر می گردد.

آفشور به چه معناست؟

آفشور (Offshore) به مناطقی گفته می شود که داخل مرزهای یک کشور قرار دارند ولی قوانین اقتصادی و مالی آن ها با قوانین عمومی آن کشور متفاوت می باشد و این مناطق معمولاً برای جذب سرمایه گذاران خارجی، شرکت های بین المللی و کسب و کارهای بین مرزی ایجاد می گردند. عملاً آفشور یعنی یک منطقه خاص در یک کشور که اجازه می دهد شرکت ها تحت قوانین یک کشور دیگر فعالیت کنند.

مثلاً فرض کنید در ترکیه یک منطقه اقتصادی ویژه ایجاد شود و یک شرکت ایرانی بتواند در آنجا فعالیت نماید ولی تحت قوانین ایران ثبت و اداره گردد، نه قوانین ترکیه. این یعنی آن منطقه آفشور است و این نوع ساختار برای خیلی از شرکت ها جذاب می باشد چون با این اوصاف قوانین مالیاتی سبک تری پرداخت خواهند نمود، نظارت ها کمتر می باشد، محدودیت های بانکی یا دولتی کمتری اعمال می گردد و همچنین امکان ثبت شرکت برای اتباع خارجی ساده تر می شود.

رگوله آفشور چیست؟

رگوله آفشور یعنی یک بروکر یا شرکت مالی در منطقه ی آفشور یک کشور ثبت گردیده و تحت نظارت همان منطقه فعالیت دارد و قوانین اصلی و سخت گیرانه آن کشور شامل آن بروکر یا شرکت مالی نمیشود. عملاً بروکر در یک کشور می باشد ولی از قوانین سفت و سخت آن کشور تبعیت نمی نماید و در منطقه ای با قوانین سبک تر رگوله می گردد که این نوع رگوله ها معمولاً کمتر سختگیرند و برای بروکرها کم هزینه تر و همچنین با حداقل نظارت مالی واقعی هستند.

به همین دلیل است که بسیاری از بروکرهایی که به کشورهای تحریم شده (مثل ایران) خدمات ارائه می دهند از رگوله های آفشور استفاده می نمایند. عملاً ویژگی های رگوله های آفشور:

• نظارت مالی آن ها ضعیف تر از کشور اصلی می باشد
• قوانین شفافیت مالی و گزارش دهی معمولاً کمتر است
• امکان ثبت شرکت و گرفتن رگوله سریع تر و ارزان تر می باشد
• در صورت بروز مشکل، پیگیری قانونی بسیار دشوارتر خواهد بود
• مختص مناطق آزاد اقتصادی یک کشور هستند، نه کل کشور

چگونه مطمئن شویم یک بروکر تحت رگولیشن است؟

برای اینکه بفهمید یک بروکر واقعاً رگوله دارد یا خیر، باید دو مرحله مهم را طی نمایید:

1. بررسی رگوله ها در وب سایت رسمی بروکر

معمولاً بروکرها در صفحه About Us یا صفحه Regulations و یا فوتر سایت رگوله های خود را اعلام می کنند و شماره لایسنس و تمامی اطلاعات مربوط به رگوله های خود را در آنجا قرار می دهند. بنابراین اگر رگوله مشخصی اعلام نشده بود یا فقط نام رگوله ذکر شده بود اما شماره لایسنس نداشت، باید در خصوص آن بروکر احتیاط لازم را به عمل آورد.

2. استعلام از وب سایت رگولاتور

بعد از دیدن نام رگوله، وارد سایت رسمی همان نهاد شوید و نام ثبت شده بروکر، شماره لایسنس و شماره رگولیشن آن را جستجو نمایید. اگر اطلاعات بروکر در سایت رگولاتور وجود داشت، یعنی بروکر واقعاً رگوله می باشد و اگر هم نبود، احتمالاً رگوله جعلی یا ادعایی و فیک است.

رگوله ها چگونه کار می کنند؟

همانطور که میدانید بازار فارکس یک بازار 24 ساعته و جهانی می باشد و طبیعتاً نمی توان آن را با یک نهاد یکتا و یک قانون واحد کنترل نمود؛ بنابراین این بازار به صورت کشور به کشور و نهاد به نهاد نظارت می گردد. حالا سیستم نظارت به چه شکل است؟

سیستم نظارت رگوله ها بدینگونه است که هر کشور نهاد نظارتی مخصوص به خود را دارد و این نهاد، مجموعه ای از استانداردها را تعریف می نماید و بروکرها برای فعالیت باید از آن نهاد لایسنس دریافت کنند و با دریافت این لایسنس بروکر موظف می باشد که تمامی قوانین را رعایت کند، مثلاً برخی از قوانین به این صورت است که باید احراز هویت کامل مشتریان (KYC) انجام گردد و تفکیک حساب های مشتریان و شرکت به راحتی مشخص باشد و آن بروکر دارای شفافیت مالی در گزارش دهی باشد و قوانین ضد پول شویی را نیز حتماً انجام دهند.

شایان توجه است که بروکرهایی که رگوله دریافت می نمایند به طور مرتب توسط نهاد رگوله کننده بررسی می شوند و اگر نقصی در عملکردشان دیده شود، نهاد رگولاتوری می تواند با اخطار، جریمه و در نهایت به تعلیق درآوردن لایسنس آن بروکر را جریمه نماید.

چالش های نظارت در فارکس

با اینکه وجود رگوله ها بسیار ضروری می باشد ولی مشکلاتی نیز در این خصوص وجود دارد:

• بسیاری از کشورها رگولاتور قدرتمند ندارند
• برخی مناطق آفشور هستند و نظارت بسیار کمی روی آنها صورت می پذیرد
• برخی بروکرها عمداً بدون رگوله فعالیت می نمایند
• تریدرها معمولاً در کشوری هستند که بروکر در آن کشور رگوله نگردیده است

با توجه به توضیحات بالا انتخاب بروکری که حداقل یک رگوله معتبر را داشته باشد برای کاربران باید بسیار مهم و حیاتی باشد.

نهادهای نظارتی و رگوله ها برای ایرانیان

ایرانی ها همیشه در موضوع رگوله با چالش های خاص مواجه هستند. و دلیل اصلی آن نیز قوانین FATF و محدودیت پذیرش ایرانی ها (به دلیل تحریم های اقتصادی) می باشد. با این اوصاف بسیاری از رگولاتورهای سطح 1 و 2 (مثل FCA و CySEC) طبق قوانین ضد پول شویی اجازه ندارند به مشتریان برخی کشورها (از جمله ایران) خدمات ارائه نمایند. به همین دلیل است که بروکرهایی که رگوله معتبر دارند، برای ایرانی ها باید یک مسیر جدا تعریف کنند.

مثلاً بروکر Windsor (که تحت رگوله CySEC می باشد و به کاربران سراسر دنیا با این دامنه و رگوله خدمت رسانی میکند) دارای چند دامنه است که چند سالیست با نام WM Markets و بدون رگوله معتبر به کاربران ایرانی خدمات می دهد که این یعنی نسخه ایرانی بروکر تحت همان رگوله سخت گیرانه نیست.

چطور به نسخه ایرانی بروکر اعتماد کنیم؟

در بسیاری از موارد متاسفانه راه مستقیم و قطعی وجود ندارد؛ چون نسخه ایرانی بروکر معمولاً تحت رگوله های آفشور یا سطح های 4 و 5 فعالیت می نماید. به همین دلیل باید فاکتورهای دیگری را بررسی کرد:

معیارهای اعتماد به نسخه ایرانی یک بروکر

• سابقه فعالیت (چند سال در بازار فعالیت داشته است؟)
• میزان شهرت جهانی بروکر
• حجم کاربران
• سطح رگوله های اصلی بروکر
• شفافیت عملکرد
• سرعت برداشت ریالی
• عدم گزارش تخلف از سوی کاربران

شایان توجه است که بروکرهایی که دارای رگوله سطح 1 و 2 هستند معمولاً برای کاربران غیراروپایی از رگوله های آفشور استفاده می نمایند و این موضوع طبیعی می باشد و لزوماً به معنی بی اعتبار بودن آن ها نیست.