دراودان (Drawdown) چیست؟ | انواع افت سرمایه نسبی و مطلق

دراودان (Drawdown) به معنای کاهش سرمایه حساب معاملاتی از نقطه پیک تا پایین ترین سطح  در یک بازه زمانی مشخص می باشد که به صورت درصد بیان می شود. دراودان یکی از مهمترین پارامترها و شاخص هایی است که باعث تربیت بهتر تریدر می شود چرا که معامله گری که تلاش می کند دراودان خود را در حد استاندارد نگه دارد مجبور به رعایت بسیار از موارد معامله گری از جمله مدیریت ریسک و سرمایه در حد عالی می باشد.

مثلاً اگر ارزش یک حساب از 20,000 دلار به 18,000 دلار کاهش یابد و سپس به همان 20,000 دلار برگردد، تریدر در این دوره یک دراودان 10 درصدی را تجربه کرده است:

20,000 – 18,000 = 2,000 که 2,000 ÷ 20,000 = 0.10 × 100 = 10%

این عدد تصویری دقیق از ریسک، نوسانات منفی و فشار روانی وارد شده بر معامله گر را ارائه می دهد. عملاً دراودان شاخصی است که مشخص میکند یک تریدر به ازای به خطر انداختن چند درصد از سرمایه، چند درصد سود کسب نموده است که مسلماً هرچه درصد دراودان پایین تر باشد عملکرد تریدر بسیار بهتر بوده است. بنابراین شاخص دراودان برای بررسی و مقایسه تریدرها بیانگر همه چی می باشد:

در مقاله ای در موسسه Ned Davis Research (NDR) که یک شرکت تحقیقاتی مالی معتبر در سطح جهان است آمده {1}:

در ساده‌ترین شکل خود، معیار «افت سرمایه» با هدف تعیین مقدار از دست رفته از یک نقطه اوج تاریخی تا نقطه کف بعدی در یک دوره خاص تعریف می‌شود. به همان اندازه مهم، «بهبود سرمایه» به دوره بلافاصله پس از نقطه کف افت سرمایه تا نقطه اوج جدید بعدی اشاره دارد. در صورت اعمال صحیح، تحلیل افت سرمایه و بهبود سرمایه می‌تواند ابزاری برای شناسایی و مقایسه خطرات نزولی و احتمال تکرار آنها در اختیار سرمایه‌گذاران قرار دهد.

دراودان (Drawdown) چیست؟

دراودان یا افت سرمایه (Drawdown) به میزان کاهش ارزش حساب معاملاتی از یک نقطه اوج (Peak) تا پایین ترین سطح بعد از آن (Trough) اشاره دارد (این نقاط نشان دهنده بالاترین و پایین ترین ارزش یک دارایی یا صندوق در یک بازه زمانی هستند) و یکی از مهم ترین شاخص های سنجش ریسک در بازارهای مالی، به ویژه فارکس است و معمولاً به صورت درصد بیان می گردد. دراودان معیاری کلیدی است که نشان می دهد یک تریدر یا استراتژی معاملاتی در مسیر رسیدن به سود چقدر دچار افت ارزش شده است.

یکی از ابزارهایی که برای سنجش ریسک نزولی و پایش این فراز و فرودها به کار می رود شاخص اولسر (Ulcer Index – UI) می باشد که این اندیکاتور میزان افت قیمت و شدت فشار روانی ناشی از آن را اندازه گیری می کند. نکته مهم این است که UI یا هر شاخص مرتبط با دراودان تنها زمانی اندازه واقعی افت را ثبت می نمایند که قیمت یا ارزش دارایی به سطح اوج قبلی بازگشته باشد. اگر قبل از این بازگشت اندازه گیری انجام شود ممکن است کف قیمتی عمیق تری شکل بگیرد و مقدار دراودان بیشتر شود.

افت سرمایه یا دراودان (Drawdown) در فارکس چیست؟

در بازار فارکس حتی حرفه ای ترین تریدرها هم در دوره هایی با کاهش ارزش حساب مواجه می گردند و افت سرمایه زمانی رخ می دهد که مقدار موجودی حساب از بیشترین سطحی که در یک بازه زمانی داشته کاهش پیدا کند. فرض کنید حساب خود را با 10,000 دلار شارژ کرده اید و در ابتدا سرمایه شما به 12,000 دلار می رسد ولی سپس در اثر معامله ناموفق موجودی به 8,000 دلار کاهش پیدا می کند که در این حالت:

دراودان = (12,000 – 8,000) ÷ 12,000 × 100 = 33%

این افت سرمایه نشان می دهد که حساب شما یک سوم ارزش خود را از اوجی که داشت از دست داده است.

انواع دراودان در تحلیل عملکرد معاملاتی

دراودان (Drawdown) برای تحلیل دقیق ریسک، سه نوع مهم دارد که این شاخص ها دیدی جامع از قدرت یک استراتژی و میزان نوسانات آن ارائه می دهند:

1. دراودان نسبی (Relative Drawdown)

دراودان نسبی یکی از شاخص های مهم اندازه گیری ریسک در معاملات و سرمایه گذاری می باشد و این معیار بیشترین میزان افت سرمایه را نسبت به بالاترین سطحی که حساب معاملاتی در یک بازه زمانی تجربه کرده است را نشان می دهد. عملاً دراودان نسبی (Relative Drawdown) مشخص می کند که عملکرد یک سرمایه گذاری در بدترین وضعیت خود چه میزان از اوج موجودی فاصله گرفته است.

اهمیت اصلی این معیار در این است که ریسک واقعی یک سیستم معاملاتی را با دقت بیشتری نسبت به میزان کاهش سرمایه اولیه یا کاهش سرمایه کلی نشان می دهد. سرمایه گذاری هایی که دارای دراودان نسبی بالاتر هستند، از نظر تئوری در برابر نوسانات بازار آسیب پذیرترند و امکان تجربه کاهش ارزش بیشتری دارند.

البته تحلیل دراودان نسبی باید کنار مولفه هایی مانند شرایط کلی بازار، بنیان های مالی شرکت یا دارایی، چشم انداز آینده و سطح تحمل ریسک سرمایه گذار انجام شود. به همین دلیل دراودان نسبی به تنهایی معیار تصمیم گیری نیست ولی یکی از دقیق ترین شاخص ها برای مقایسه ریسک بین چند استراتژی یا سرمایه گذاری مختلف محسوب می گردد.

2. حداکثر دراودان (Maximum Drawdown)

حداکثر دراودان یا Maximum Drawdown (MDD)  پارامتر مهم دیگریست که برای تحلیل عملکرد و ریسک در معاملات به کار می رود و این معیار بزرگ ترین افت سرمایه از نقطه اوج تا پایین ترین نقطه پس از آن را در کل دوره فعالیت معاملاتی نشان می دهد. حداکثر دراودان پاسخ سوال «در بدترین دوره ممکن، حساب معاملاتی من چه مقدار افت کرده است؟» را می دهد.

این معیار تصویری روشن از عمق زیان های احتمالی یک استراتژی ارائه می دهد و نشان می دهد که تریدر در مسیر سوددهی چه مقدار کاهش سرمایه را تحمل نموده است. MDD معمولاً به صورت درصد نسبت به بالاترین ارزش حساب بیان می شود و برای مقایسه استراتژی ها، صندوق ها و سیستم های معاملاتی اهمیت بسیار بالایی دارد. به طور کلی استراتژی های کم ریسک معمولاً حداکثر دراودان پایین و سیستم های پر ریسک حداکثر دراودان بالا دارند.

3. دراودان مطلق (Absolute Drawdown)

دراودان مطلق به مقدار افت حساب نسبت به سرمایه اولیه اشاره دارد و این معیار نشان می دهد که اگر سرمایه گذار هیچ سودی کسب نکرده باشد، در بدترین حالت ممکن چه مقدار از سرمایه اولیه خود را از دست داده است. بنابراین:

• Absolute Drawdown فقط سرمایه اولیه را در نظر می گیرد.
• Maximum Drawdown بالاترین سطح سرمایه در هر زمان را معیار قرار می دهد.

این تفاوت بسیار مهم است چرا که ممکن است حساب از سرمایه اولیه رشد کرده باشد و سپس دچار افت شود. در چنین حالتی مقدار دراودان مطلق بسیار کمتر از مقدار MDD خواهد بود و این اختلاف می تواند نشان دهنده عملکرد مطلوب تر یا نوسانات کمتر استراتژی باشد.

اهمیت دراودان در معاملات فارکس

همانطور که در بالاتر گفته شد دراودان تنها یک عدد نیست بلکه نمایش دهنده میزان ریسک پذیری استراتژی معاملاتی شما و ظرفیت تحمل ضرر شما می باشد. تریدرهایی که درک دقیقی از دراودان ندارند معمولاً:

• وارد معاملات بیش از حد بزرگ می شوند
• مدیریت سرمایه را نادیده می گیرند
• در برابر افت سرمایه، دچار استرس و تصمیم گیری های احساسی می گردند

با توجه به موضوعات بیان شده هرچه دراودان یک استراتژی کمتر باشد آن سیستم پایدارتر، امن تر و قابل اعتمادتر است.

نقش دراودان در سنجش ریسک سرمایه گذاری

پیگیری میزان دراودان یکی از موثرترین روش ها برای تحلیل نوسانات منفی و ریسک تاریخی یک دارایی، سهام یا صندوق سرمایه گذاری می باشد. اگرچه معیارهایی مانند انحراف معیار (Standard Deviation) میزان نوسان قیمت را بیان می کنند ولی برخی شاخص ها (از جمله نسبت استرلینگ (Sterling Ratio)) برای مقایسه ریسک و سود از دراودان استفاده می کنند. برای سرمایه گذارانی که قصد دارند در بازه های زمانی کوتاه پول برداشت کنند (مثلاً بازنشستگان) دراودان معیار بسیار مهم تری از نوسان کلی قیمت محسوب می گردد.

اهمیت مدت زمان بازیابی (Recovery Time)

اندازه دراودان تنها بخشی از تحلیل است و بخش دیگر مدت زمانی است که طول می کشد سرمایه به سطح قبلی خود بازگردد که این زمان وابسته به مواردی مانند:

• شرایط کلی بازار
• کیفیت عملکرد دارایی
• روانشناسی تریدرها در روندهای نزولی
• میزان نقدینگی صندوق یا سهم

برخی دارایی ها از نظر تاریخی پس از افت های شدید سریعاً بازیابی می گردند در حالی که برخی دیگر ماه ها یا حتی سال ها طول می کشند تا به اوج خود بازگردند.

ریسک های مرتبط با دراودان

ریسک اصلی یک دراودان بزرگ این است که برای جبران آن دارایی باید رشد بیشتری نسبت به درصد افت داشته باشد. به عنوان مثال اگر سهمی تنها 1% افت نماید با رشد 1.01% به سطح قبلی باز گردد  ولی افت 20% نیازمند رشد 25% است تا سرمایه به نقطه اوج بازگردد.

هرچه دراودان عمیق تر باشد فشار بیشتری برای جبران آن تحمیل می شود و همین موضوع باعث می شود برخی سرمایه گذاران تصمیم بگیرند به جای صبر برای بازیابی کاملاً از بازار خارج شوند.

آمار تاریخی نشان می دهد کسانی که در دوره های افت سنگین در بازار باقی مانده اند اغلب سود بسیار بیشتری نسبت به کسانی کسب کرده اند که در نقطه بحران بازار را ترک کرده اند و سرمایه گذارانی که پس از افت ها صبور باقی ماندند، بخش قابل توجهی از سرمایه خود را بازیابی کردند ولی کسانی که بازار را ترک کردند، این فرصت را از دست دادند.

در مقاله ای که از نهاد اصلی تجارت و نماینده صنعت مدیریت سرمایه گذاری در بریتانیا (The Investment Association (IA)) منتشر گردیده اشاره شده که سرمایه گذاری های بلند مدت اغلب به سود ختم میشوند {2}:

بنابراین، سود مثبت، از نظر پولی، بیشتر از ریسک منفی است. با در نظر گرفتن یک تابع مطلوبیت مقعر ثروت که در آن کاهش ثروت، مطلوبیت بیشتری را نسبت به افزایش معادل ثروت از دست می‌دهد، می‌توانیم بگوییم سیستمی که در آن سود مثبت بیشتر از ریسک منفی است، ریسک مناسب‌تری نسبت به سیستمی است که در آن سود و زیان یکسان است.

نکته قابل توجه این است که دراودان همیشه برابر با میزان ضرر معامله گر نیست. فرض کنید در مثال بالا قیمت سهم یا مقدار سرمایه به 21,000 دلار افزایش یابد و سپس تا 19,000 دلار افت نماید و دوباره به 21,000 دلار بازگردد، در این چرخه جدید:

21,000 – 19,000 = 2000 که 21,000 ÷ 2000 = 0.095 × 100 = 9.5%

که این مقدار دراودان جدید سرمایه می باشد که نسبت به دوره قبلی کمتر محسوب می گردد.